ရီချင်ရှင်းက လင်းရန်အား စေ့စေ့ကြည့်ကာ ဆက်ပြောလာသည်။ "ဒီရေပြင်ကို ပိုရန်ရေကန် အနီးအနားက လူတွေက လောင်ရီဘုရားကျောင်း ရေပြင်လို့ ခေါ်ကြတယ်... ဘာလို့လဲဆိုတော့..."
ရီချင်ရှင်း ရုတ်တရက် ပိုရန်ရေကန်၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းခြေသို့ လက်ညှိုးထိုးပြလိုက်ရာ ထိုနေရာတွင် ရှေးဟောင်း ဘုရားကျောင်း တစ်ခု တည်ရှိနေသည်။ ယင်း၏ ဗိသုကာပုံစံက အလွန် ထူးခြားပြီး ပုံမှန် သုံးဘက်မြင် ပုံသဏ္ဍာန် အဖြစ် ပေါ်နေသည်။ တြိဂံပုံ ဘုရားကျောင်း၏ ထောင့်မှန် သုံးခုနှင့် မျက်နှာပြင်များမှာ တစ်မီလီမီတာမျှ အမှားမရှိဘဲ လုံးဝ ညီမျှနေ၏။ မည်သည့်ဘက်မှ ကြည့်သည်ဖြစ်စေ ဘုရားကျောင်း၏ ရှေ့မျက်နှာစာကို ရင်ဆိုင်နေရသကဲ့သို့ ဖြစ်နေပေသည်။
"မင်း သတိထားမိလောက်ပြီ... ထူးခြားတဲ့ ပုံသဏ္ဍာန်ရှိတဲ့ ရှေးဟောင်း ဘုရားကျောင်းက လောင်ရီဘုရားကျောင်းပဲ... သက်တမ်း နှစ်တစ်ထောင်ကျော် ရှိပြီ..."
"ဒီရေပြင်ကို ဟွာရှရဲ့ ဘာမြူဒါလို့ လူသိများပြီး ဒေသခံတွေက ပိုရန်ရေကန် မိစ္ဆာတြိဂံလို့လည်း ခေါ်ကြတယ်..."
"လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ငါးဆယ်အတွင်းမှာ ဒီနေရာမှာ သင်္ဘော အစင်းတစ်ရာကျော် ပျောက်ဆုံးခဲ့တယ်... အဲဒီထဲမှာ မီတာ လေးဆယ်မြင့်တဲ့ ဂျပန် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး သင်္ဘော တစ်စင်းလည်း အနီးအနားမှာ တိတ်တဆိတ် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့တယ်... သင်္ဘောပေါ်က လူ နှစ်ရာကျော် အားလုံး သေဆုံးခဲ့တယ်..."
"ဒီဒေသက ရေအနက်က မီတာ နှစ်ဆယ်အောက်ပဲ ရှိတယ် ဆိုတာ မင်း သိသင့်တယ်... ဒါပေမဲ့ မီတာ လေးဆယ်မြင့်တဲ့ သင်္ဘော တစ်စင်းကို ဝါးမြိုနိုင်ခဲ့တယ်... အဲဒါ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ..."
"ဒါ့အပြင် အထူးဆန်းဆုံး အရာက အဲဒီ သင်္ဘောတွေ မတော်တဆ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ နေ့တွေက ခြွင်းချက်မရှိ ရာသီဥတု ကောင်းမွန်တဲ့ နေ့တွေ၊ ကောင်းကင် ကြည်လင်ပြီး ရေကန် မျက်နှာပြင် ငြိမ်သက်တဲ့ နေ့တွေပဲ... ညဘက်မှာတောင် လသာပြီး ကြယ်တွေ ထွက်နေတယ်... ပြီးတော့ အဲဒီ သင်္ဘောတွေက ဒီရေပြင်မှာ ထူးထူးဆန်းဆန်း နစ်မြုပ်သွားကြတယ်... ဆန့်ကျင်ဘက် အနေနဲ့ ရာသီဥတု ဆိုးတဲ့ နေ့တွေ... မိုးရွာတဲ့ နေ့တွေ ဒါမှမဟုတ် လေတိုက်တဲ့ နေ့တွေမှာ ဘယ်တော့မှ သင်္ဘောပျက်တွေ မဖြစ်ခဲ့ဘူး..."
"ပြီးတော့ သင်္ဘောပျက်ပြီးနောက်မှာ လူတွေ ဘယ်လိုပဲ ဆယ်ယူဖို့ ကြိုးစားကြပါစေ... သူတို့ ဘယ်တော့မှ အပျက်အစီး တစ်ခုမှ မတွေ့ခဲ့ဘူး..."
"မိုးလင်းတော့မှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် တခြား ထူးဆန်းတဲ့ အရာတွေအကြောင်း ငါ မပြောတော့ဘူး... ငါ မင်းကို အချက်နှစ်ချက်ပဲ ပြောပြမယ်... ပထမအချက်... လောင်ရီဘုရားကျောင်း တည်ရှိတဲ့ တောင်ကို လော့ရှင်း တောင်လို့ ခေါ်တယ်... သူ့ရဲ့ တစ်ဖက်ကမ်းမှာ ရှင်းတောင် ရှိတယ်... သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေ အရ သူတို့က လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော်က ကြီးမားတဲ့ ဥက္ကာခဲ တစ်ခု ကျရောက်ရာကနေ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့တာ..."
"ဒုတိယအချက်... လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်လေးဆယ်က ပိုရန်ရေကန်ရဲ့ အနောက်ဘက် ဒေသမှာ တစ်စုံတစ်ယောက်က ပန်းကန်ပြားပုံ အလင်းတန်း တစ်ခု ကောင်းကင်မှာ ဆယ်မိနစ်ကျော် ရွေ့လျားနေတာကို မျက်မြင်တွေ့ရှိခဲ့တယ်..."
ထူးခြားသော ပုံသဏ္ဍာန်ရှိ ရှေးဟောင်း ဘုရားကျောင်း၊ ထူးဆန်းသော သင်္ဘောပျက်များ၊ မီတာ နှစ်ဆယ် အနက်က မီတာ လေးဆယ်မြင့်သော သင်္ဘောကို မျိုချခြင်း၊ အပျက်အစီးများ လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားခြင်း၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်က ဥက္ကာခဲနှင့် လွန်ခဲ့သော နှစ်လေးဆယ်က ပန်းကန်ပြားပုံ အလင်းတန်း... လင်းရန် ရီချင်ရှင်း ပြောပြခဲ့သော ထိုအရာအားလုံးကို သူ့နှလုံးသားထဲတွင် မှတ်သားထားလိုက်သည်။ အနာဂတ်တွင် သူ့ ကျင့်ကြံဆင့် လုံလောက်စွာ မြင့်မားလာသည်နှင့် သူ ဤနေရာသို့ ကိုယ်တိုင် လာရောက် စုံစမ်းရမည်ဟု သူ ခံစားလိုက်ရသည်။ သို့မဟုတ်ပါက သူ ဘယ်တော့မှ စိတ်အေးလက်အေး နေနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။
"ရှုတောင်တန်းရဲ့ မှတ်တမ်းတွေ အရ ပိုရန်ရေကန်ကို ရှေးခေတ်က မဟာရေဝပ်ကန် လို့ သိကြတယ်... ချူလုနယ်မြေရဲ့ တောင်ဘက်စွန်းက ယွင်မုန့်မဟာရေဝပ်ကန် နဲ့ နာမည်ကျော်ကြားတဲ့ နေရာ တစ်ခုပေါ့... ရှေးဟောင်း မဟာရေဝပ်ကန်က အခု ပျောက်ကွယ်သွားပြီ... ဒါပေမဲ့ အဲဒီတုန်းက သူ့ရဲ့ အဓိက ဧရိယာက ဒီ လောင်ရီဘုရားကျောင်း ရေပြင် ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုကြတယ်..."
ခဏတာ တိတ်ဆိတ်သွားပြီးနောက် ရီချင်ရှင်း ရုတ်တရက် ထပ်မံ သတိပေးလိုက်သည်။ ထို့နောက် သူမ လင်းရန်ကို ပြုံးလျက် ကြည့်လိုက်ပြီး စဥ်းစားတွေးတောစွာ ပြောလိုက်သည်။ "ယွင်မုန့်ရေဝပ်ကန် နဲ့ ချင်းချူတောင်တန်းက မိစ္ဆာမျိုးနွယ်ရဲ့ မြင့်မြတ်တဲ့ နေရာတွေထဲက တစ်ခုပဲ... မင်း အဲဒါ သိလား..."
လင်းရန် တကယ် မသိသောကြောင့် ခေါင်းကို ဆက်တိုက် ခါယမ်းလိုက်သည်။
"မင်းဘေးက အမြီးကိုးချောင်း နတ်မြေခွေးမလေးက အခု အမြီး လေးချောင်းပဲ ပေါက်သေးတယ်... ပြီးတော့ သူမရဲ့ မျိုးဆက်သွေး မှတ်ဉာဏ်တွေက အပြည့်အဝ နိုးထမလာသေးဘူး... သူမ အမြီး ခြောက်ချောင်း ပေါက်သွားတာနဲ့ ချင်းချူ တောင်တန်းက သူမ မဖြစ်မနေ သွားရမယ့် နေရာ တစ်ခု ဖြစ်လာလိမ့်မယ်..."
ရီချင်ရှင်း လင်းရန်ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ထပ်မံ ကြည့်လိုက်ပြီး ညင်သာစွာ ပြောလိုက်သည်။ "ဒေါ်လေး မင်းကို ဒါ ပြောပြတာက မင်း ဟွာရှကို လျှော့မတွက်စေချင်လို့ပဲ... ဟွာရှမှာ နှစ်ငါးထောင် သက်တမ်းရှိတဲ့ သမိုင်း ရှိတယ်... ဒါပေမဲ့ အမွေအနှစ်က ထူးဆန်းစွာ ပြတ်တောက်သွားခဲ့ပြီး နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင် ကွာဟသွားခဲ့တယ်... အဲဒီ ပျောက်ဆုံးနေတဲ့ နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်... ဒါမှမဟုတ် ပိုကြာတဲ့ ကာလက အုပ်စိုးသူ သုံးဦး နဲ့ ဧကရာဇ် ငါးပါး ကနေ ရှ နဲ့ ရှန်မင်းဆက်တွေအထိ ကာလပဲ..."
လင်းရန်၏ စိတ်ထဲတွင် တုန်လှုပ်သွားသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ရီချင်ရှင်း ပြောခဲ့သော နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်က ဒဏ္ဍာရီလာ မဟာ ရှမင်းဆက် ဖြစ်မှန်း သူ သိသောကြောင့်ပင်။
ဟွာရှ၏ နှစ်ငါးထောင် သက်တမ်းရှိ ယဥ်ကျေးမှုတွင် ရှန်မင်းဆက်ကို အတည်ပြုနိုင်သော်လည်း ရှမင်းဆက်ကိုမူ အတည်မပြုနိုင်ပေ။ သို့သော် သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိသည်မှာ ရှေးဟောင်း ဒဏ္ဍာရီများအရ ထိုခေတ်သည် ခမ်းနားထည်ဝါသော ခေတ်တစ်ခေတ် ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ အင်မော်တယ်များ ကောင်းကင်ယံတွင် ပျံသန်းနေသော ခေတ်၊ မဟာမှော်ဆရာများ နေရာတိုင်းတွင် ရှိနေသော ခေတ်နှင့် မိစ္ဆာများ အတားအဆီးမရှိ သောင်းကျန်းနေသော ခေတ် ဖြစ်ပေသည်။
ထိုသည်မှာ တရားဥပဒေ ကျဆင်းခြင်းခေတ် မတိုင်မီက ခေတ်ပင်။
အခြားသူများက အတည်မပြုနိုင်သော်လည်း လင်းရန်ကမူ အတည်ပြုနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လူသားဧကရာဇ်စုတ်တံက သူ့ နဖူးတွင် ရှိပြီး မြေကမ္ဘာအင်ပါယာစာအုပ်က သူ့ ဒန်တျန်တွင် ရှိနေသောကြောင့်ပင်။ ထိုအရာများမှာ ရှေးဟောင်း အုပ်စိုးသူ သုံးဦး အသုံးပြုခဲ့သော အရာများ ဖြစ်သည်။
လင်းရန်၏ နှလုံးသား လှိုင်းထသွားသည်။ "ဒေါ်လေးရီ... ဒေါ်လေး ရုတ်တရက် ဒီလောက် အများကြီး ပြောပြတာက တကယ် ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ..."
သူ မတုံးအပေ။ ရီရှင်ချင်း လောင်ရီဘုရားကျောင်း ရေပြင်မှ ယွင်မုန့်ရေဝပ်ကန်၊ ချင်းချူ တောင်တန်း၊ အုပ်စိုးသူ သုံးဦး နှင့် ဧကရာဇ် ငါးပါး၊ ထို့နောက် ရှ နှင့် ရှန် ကာလများသို့ ခုန်ကူးသွားခဲ့သည်။ သူမတွင် တိကျသော ရည်ရွယ်ချက် တစ်ခုခု သေချာပေါက် ရှိနေပေမည်။
ရီချင်ရှင်း လင်းရန်ကို လေးနက်စွာ ကြည့်လိုက်သည်။ သူမ ပြင်းထန်သော အတွင်းစိတ် တိုက်ပွဲတစ်ခုကို ရှင်းလင်းစွာ ဖြတ်သန်းလိုက်ရသော်လည်း အဆုံးတွင်မူ သူမ ညင်သာစွာ သက်ပြင်းချလိုက်သည်။ "ထားလိုက်ပါတော့... ငါ မင်းကို မမေးတော့ဘူး..."
"ဒါပေမဲ့ ဒေါ်လေး မင်းကို မဖြစ်မနေ ပြောရမယ့် အချက်တစ်ချက် ရှိတယ်... မင်းအမေ့ရဲ့ မျိုးရိုးနာမည်က ယင်... ပြီးတော့ အဲဒီ 'ယင်' က သူမရဲ့ မျိုးရိုးနာမည် သက်သက် မဟုတ်ဘူး..."
"အဲဒါက ရှန်မင်းဆက်ရဲ့ 'ယင်' ပဲ..."
လင်းရန်၏ စိတ်နှလုံး တစ်ဖန် တုန်လှုပ်သွားပြန်သည်။
ရီချင်ရှင်းက ရှ နှင့် ရှန် ကာလများကို ထူးဆန်းစွာ ထည့်သွင်း ပြောဆိုခဲ့သည်မှာ အံ့ဩစရာ မရှိတော့ပေ။
"ပြီးတော့ မင်းရဲ့ လင်းမိသားစုမှာလည်း ထူးခြားတဲ့ နောက်ခံ ရှိတယ်... ဒါပေမဲ့ ငါလည်း အဲဒီအကြောင်း သိပ်မရှင်းဘူး... မင်းကိုယ်တိုင် ဖြည်းဖြည်းချင်း စုံစမ်းရလိမ့်မယ်..."
လင်းရန် အလျင်အမြန် မေးလိုက်သည်။ "ခွန်လွန်နဲ့ ပတ်သက်နေတာပဲ... ဟုတ်လား..."
ရီချင်ရှင်း ဦးစွာ ခေါင်းညိတ်လိုက်ပြီးနောက် ခေါင်းခါလိုက်သည်။ "ဆက်စပ်မှု တချို့ ရှိတယ်လို့ ပြောလို့ရတယ်... ဒါပေမဲ့ သိပ် အရေးမပါဘူး..."
လင်းရန် လုံးဝ ကြောင်သွားလေသည်။
သူက လင်းမိသားစု၏ ဘိုးဘေးများမှာ နဂါးအင်ပါယာခန်းမ ဟုခေါ်သော နေရာမှ လာကြောင်း ယခု သိနေပြီ ဖြစ်သည်။ သူ နဂါးအင်ပါယာခန်းမကို ခွန်လွန်နှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ထင်ခဲ့သော်လည်း ယခု ဆက်စပ်မှု သိပ်မကြီးကြောင်း ကြားလိုက်ရသည်။
ထိုသို့ဆိုလျှင် နဂါးအင်ပါယာခန်းမ က ခွန်လွန်တွင် မရှိပါက ဘယ်မှာ ရှိနေမည်နည်း။
ရီချင်ရှင်း ရုတ်တရက် ကောင်းကင်ကို မော့ကြည့်ပြီး မျက်မှောင်ကြုတ်လိုက်သည်။ "ငါ ဘယ်သူနဲ့မှ စကားမပြောဖြစ်တာ ကြာလို့ ဖြစ်မယ်... မင်းနဲ့ ဒီလောက် အများကြီး စကားတွေ ပြောမိသွားတယ်... မိုးလင်းတော့မယ်..."
ထို့နောက် လင်းရန်ကို လျစ်လျူရှုကာ သူမက အဝေးမှ ညကောင်းကင်ယံကို ကြည့်လိုက်ပြီး ရန်ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်သော သူမ၏ တူနှစ်ယောက်ကို ပြောလိုက်သည်။ "ငါ ပြောမယ်... မင်းတို့နှစ်ယောက် လုံလောက်ပြီလား...”
အခန်း ၁၅၃၉ ပြီး
***