"ဒီအတိုင်း ဆိုရင် ဆီရာကျု မှာ ငါ့အတွက် နေရာ ရှိတော့မှာ မဟုတ်ဘူး။ ဟီရိုလစ် (Herolis) ဦးဆောင်တဲ့ ပုန်ကန်သူတွေက ငါ့ကို ဖြုတ်ချကြလိမ့်မယ်! ဒါ ငါ့အတွက်တင် မကဘူး၊ စပါတာ (Sparta) အတွက်လည်း မကောင်းဘူးလေ! ဖီးဒီးယပ်စ် (Phidias)... ခင်ဗျား အကူအညီ လိုတယ်"
ဒိုင်ယွန်နီးစီးယပ်စ် (Dionysius) တောင်းပန်တိုးလျှိုးတဲ့ မျက်နှာထားနဲ့ ပြောတယ်။
"ဘာလုပ်ပေးစေချင်လဲ ပြောပါ"
ဖီးဒီးယပ်စ် ကတော့ မျက်နှာထား မပြောင်းလဲဘဲ မေးတယ်။
ဖီးဒီးယပ်စ် စရိုက်ကို ယဉ်ပါးနေတဲ့ ဒိုင်ယွန်နီးစီးယပ်စ် လေးလေးနက်နက် တောင်းဆိုတယ်။
"ခင်ဗျား အရင်ကလို ဟီရိုလစ် အပါအဝင် ပုန်ကန်သူ ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ သွားတွေ့ပေးစေချင်တယ်။ ဆီရာကျု အန္တရာယ် ကြုံနေတဲ့ အချိန်မှာ ငါနဲ့ ပဋိပက္ခ မဖြစ်ဖို့ သူတို့ကို ဖျောင်းဖျပေးပါ။ အချင်းချင်း တိုက်နေရင် သီအိုနီယာ (Theonians) တွေ အခွင့်ကောင်း ယူသွားပြီး ဆီရာကျု ပျက်စီးသွားလိမ့်မယ်! အဲဒီအစား ငါတို့ ညီညွတ်ပြီး ဒီအကြပ်အတည်းကို ကျော်ဖြတ်သင့်တယ်။ ငါ့ကို ခေါင်းဆောင်ချုပ် အဖြစ် ပြန်လက်ခံမယ် ဆိုရင်... အာဏာ ခွဲဝေပေးဖို့၊ သူတို့ တောင်းဆိုချက်တွေ လိုက်လျောပေးဖို့ ငါ ဆန္ဒရှိပါတယ်..."
"ကောင်းပြီ... ငါ ကြိုးစားကြည့်မယ်"
ဖီးဒီးယပ်စ် လွယ်လွယ်ကူကူပဲ သဘောတူလိုက်တယ်။
"ခင်ဗျား ပြန်ရောက်နေပြီ ဆိုတာ သူတို့ကို ပြောလိုက်ရမလား"
"မပြောနဲ့! အချိန်တန်ရင် ငါ့ဘာသာငါ ထွက်ပြမယ်"
ဒိုင်ယွန်နီးစီးယပ်စ် ချက်ချင်း ငြင်းလိုက်တယ်။
ဖီးဒီးယပ်စ် ထွက်သွားတာ ကြည့်ပြီး ဒိုင်ယွန်နီးစီးယပ်စ် သံသယ ဝင်သွားတယ်။
'ဒီတစ်ခါ ဖီးဒီးယပ်စ် ဘာလို့ ဒီလောက် မြန်မြန် သဘောတူလိုက်တာလဲ'
. . . . . . . . . . . . .
ဆီရာကျု မြို့တော်ခန်းမထဲမှာ ယာယီ ခေါင်းဆောင်ချုပ် အဖြစ် ရွေးချယ်ခံထားရတဲ့ ဟီရိုလစ် က ပုန်ကန်မှု အတွင်း ပြည်သူတွေ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားတဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေ၊ စစ်အတွင်း ကောင်စီဝင်တွေနဲ့ အစည်းအဝေး ထိုင်နေတယ်။
ကဗျာဆရာ ဖီလော့ဇီးနပ်စ် (Philoxenus) က ဒိုင်ယွန်နီးစီးယပ်စ် ကို အကြိမ်ကြိမ် ဆန့်ကျင်ပြီး ထောင်ကျခဲ့ဖူးလို့ လူသိများတယ်။ ပြည်သူတွေ သူ့ကို ယုံကြည်ပြီး ခေါင်းဆောင် အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြတယ်။ အခု သူက ဆိပ်ကမ်း ရေတပ်သားတွေနဲ့ ဆင်းရဲသားတွေရဲ့ ကိုယ်စားလှယ် တက်သီးတီးစ် (Tethytes) ကို ရိုင်းရိုင်းစိုင်းစိုင်း မေးခွန်းထုတ်နေတယ်။
"တက်သီးတီးစ်... ခင်ဗျားတို့ စစ်သင်္ဘောတွေနဲ့ အောတီဂျီယာ (Ortygia) ကျွန်းကို ဘာလို့ မပိတ်ဆို့သေးတာလဲ?! မနေ့က ဆွေးနွေးပြီးပြီလေ!"
"မ... မနေ့က မားစီးယပ်စ် (Macias) တပ်ပျက်တွေကို ရှင်းလင်းဖို့ တာဝန်ပေးထားတယ်လေ။ အခု ရေတပ်သား ထောင်ပေါင်းများစွာ တောင်ပေါ်မှာ လိုက်ရှာနေတုန်း၊ အောတီဂျီယာ ကျွန်းကို ပိတ်ဆို့ဖို့ လူ ဘယ်က ရမလဲ?!"
တက်သီးတီးစ် ညည်းညူလိုက်တယ်။
"တက်သီးတီးစ်... ဆင်ခြေ မပေးနဲ့။ မားစီးယပ်စ် တပ်ပျက်တွေကို ရှင်းလင်းရင်း အောတီဂျီယာ ကျွန်းကို ပိတ်ဆို့ဖို့ ဆိပ်ကမ်းမှာ လူအလုံအလောက် ရှိပါတယ်။ စစ်အတွင်း ကောင်စီ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လက်ခံပြီးမှ ဘာလို့ အကောင်အထည် မဖော်တာလဲ? ခေါင်းဆောင် ရာထူး ပေးထားတာ အပျော်လုပ်ဖို့ ထင်နေလား?!!"
မြို့ထဲက မှူးမတ် တစ်ယောက်၊ ဟီရိုလစ် သူငယ်ချင်း၊ ခေါင်းဆောင်သစ် ဖြစ်တဲ့ ကီးယပ်စ် (Kias) က အော်ဟစ် ဝေဖန်လိုက်တယ်။
တက်သီးတီးစ် က နိုင်ငံရေးလောကမှာ လူသစ် ဖြစ်ပေမယ့်၊ ပင်လယ်ပြင်မှာ ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကျင်လည်ခဲ့ပြီး ဘဝ အတွေ့အကြုံ များသူ။ ဝေဖန်ခံရပေမယ့် ဒေါသ မထွက်ဘဲ ပြောလိုက်တယ်။
"ခင်ဗျားတို့ မြို့နေလူတန်းစားတွေက အလုပ်ကို ညီညီညွတ်ညွတ် မလုပ်ကြဘူး။ မြို့ရိုး ဆောက်ဖို့တောင် လူမစုနိုင်လို့ ကျွန်တော်တို့ ဆိပ်ကမ်းက လူတွေ လာကူညီပေးခဲ့ရတာ။ ပြီးတော့ ဆိပ်ကမ်းမှာက လူမျိုးစုံ ရောက်နေတာ၊ ကျွန်တော့် အမိန့်ကို အပြည့်အဝ နာခံဖို့ ခင်ဗျားတို့ ဘယ်လို မျှော်လင့်နိုင်မလဲ?! ကျွန်တော့်ကို မကျေနပ်ရင် ရာထူး ပြန်သိမ်းသွားလိုက်! ဒီရာထူး အတွက်နဲ့ နေ့တိုင်း လူပေါင်းစုံကို လိုက်ရှင်းပြ၊ အထင်လွဲခံနေရတာ။ ထွက်ချင်နေတာ ကြာပြီ! ရေတပ်သား ဘဝလောက် သက်သောင့်သက်သာ မရှိဘူး!"
တက်သီးတီးစ် ထွက်မယ် လို့ ခြိမ်းခြောက်လိုက်တော့ ခေါင်းဆောင် တချို့ ပါးစပ်ပိတ်သွားကြတယ်။ တက်သီးတီးစ် က ဆိပ်ကမ်းက လူတွေကို ဖျောင်းဖျရာမှာ တော်တယ်။ တခြားလူနဲ့ အစားထိုးလိုက်ရင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ ခက်သွားလိမ့်မယ်။ မက်ဂနာ ဂရိ စစ်ပွဲကြောင့် မြို့ထဲက နိုင်ငံသားတွေ လျော့နည်းသွားလို့ ဆိပ်ကမ်းက လူအင်အားကို သူတို့ အရေးပေါ် လိုအပ်နေတာ။
"အရှင် တက်သီးတီးစ်!"
ဟီရိုလစ် ဝင်ပြောလိုက်တယ်။ ပုန်ကန်မှု မဖြစ်ခင်ကထက် ပိုအိုစာသွားပေမယ့်၊ အသံ အက်ကွဲကွဲနဲ့ ပြောလိုက်တဲ့ စကားတွေ၊ စူးရှတဲ့ မျက်လုံးတွေကတော့ အရင်အတိုင်းပဲ။
"အခက်အခဲ ရှိရင် အခု ဆွေးနွေးပြီး အတူတူ ဖြေရှင်းကြမယ်"
တက်သီးတီးစ် ဟီရိုလစ် ကို လေးစားတာမို့ ချက်ချင်း ပြောတယ်။
"ဆိပ်ကမ်းက လူတွေက ကောင်စီ ဆုံးဖြတ်တဲ့ ဥပဒေတွေ ဆွေးနွေးတဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် (Ecclesia) မှာ ပါဝင်ခွင့် လိုချင်တယ်။ ပြီးတော့ ခင်ဗျား ကတိပေးထားတဲ့ မြေတွေ ခွဲဝေပေးဖို့ တောင်းဆိုနေကြတယ်။ စစ်အတွင်း ကောင်စီက သူတို့ကို လိမ်နေတယ် လို့ သံသယ ဝင်နေကြပြီ။ ဒါ့အပြင် မြို့နေလူတန်းစားတွေထက် သူတို့က အလုပ်တွေ ပိုလုပ်နေရတယ် ဆိုပြီး မကျေနပ်ကြဘူး။ ကျွန်တော့် အမိန့်လည်း မနာခံချင်ကြတော့ဘူး..."
"ဘယ်လို မတရားတာလဲ?! ဆိပ်ကမ်းက လူတွေက မူလက-"
ခေါင်းဆောင် စတိုင်စီကပ်စ် (Steisikus) ငြင်းမလို့ လုပ်တုန်း ဟီရိုလစ် တားလိုက်တယ်။
"အရှင် တက်သီးတီးစ်... ကျွန်တော်တို့ ဒိုင်ယွန်နီးစီးယပ်စ် အာဏာရှင် စနစ်ကို ဖြုတ်ချပြီး ဒီမိုကရေစီ စနစ် ကျင့်သုံးမယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆီရာကျု က အေသင် (Athens) မဟုတ်ဘူး။ နိုင်ငံသား အားလုံး ပြည်သူ့လွှတ်တော် တက်ခွင့် မရှိဘူး။ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ပြောရရင်... အနည်းဆုံး လေးလံ လက်နက် ကိရိယာ တစ်စုံ တတ်နိုင်ပြီး အချိန်မရွေး စစ်တိုက်နိုင်တဲ့ နိုင်ငံသားတွေပဲ ပြည်သူ့လွှတ်တော် တက်ခွင့် ရှိတယ်။ ဒါ ဆီရာကျု ရဲ့ နိုင်ငံရေး အစဉ်အလာပဲ။ အလွယ်တကူ ပြောင်းလဲလို့ မရဘူး! ဒါကြောင့် ဆိပ်ကမ်းက ဆင်းရဲသားတွေတင် မကဘူး၊ မြို့ထဲက နိုင်ငံသား အများအပြားလည်း ပြည်သူ့လွှတ်တော် တက်ခွင့် မရှိကြဘူး"
"ဒါပေမဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ အခေါက်က-"
တက်သီးတီးစ် ငြင်းမလို့ လုပ်တုန်း ဟီရိုလစ် လက်ကာပြပြီး ဆက်ပြောတယ်။
"နားထောင်ပါဦး! ကတိပေးထားတဲ့ မြေတွေ ဘာလို့ ချက်ချင်း မခွဲဝေပေးတာလဲ သိလား? မက်ဂနာ ဂရိ သွားတိုက်တဲ့ ဆီရာကျု တပ်သား ဘယ်လောက် အသက်ရှင်လျက် ပြန်လာမလဲ မသိသေးလို့၊ မြေလွတ် ဘယ်လောက် ကျန်မလဲ မသိနိုင်သေးဘူး။ ပြီးတော့ မြေတွေကို ပြန်တိုင်းတာဖို့ ဝန်ထမ်းတွေ လိုတယ်။ ဒါမှ ဆိပ်ကမ်း နဲ့ မြို့ထဲက မြေမဲ့ယာမဲ့ နိုင်ငံသားတွေကို တရားမျှတစွာ ခွဲဝေပေးနိုင်မှာ။
ဒါပေမဲ့ 'မြေ' ကိစ္စက ဆိပ်ကမ်း လူထုရဲ့ အကြီးမားဆုံး စိုးရိမ်ပူပန်မှု ဖြစ်နေပြီး၊ ကျွန်တော်တို့ စည်းလုံးမှုကို ထိခိုက်စေနေတယ်။ သတိရပါ... အောတီဂျီယာ ကျွန်းကို ကျွန်တော်တို့ မသိမ်းရသေးဘူး။ ဒိုင်ယွန်နီးစီးယပ်စ် နဲ့ သူ့ကြေးစားတွေ အချိန်မရွေး ပြန်လာပြီး၊ သွေးနဲ့ ရင်းထားတဲ့ ကျွန်တော်တို့ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ပြန်ရိုက်ချိုးနိုင်တယ်!"
ဟီရိုလစ် အသံ မာကျောလာပြီး တက်သီးတီးစ် နဲ့ ဖီလော့ဇီးနပ်စ် အပါအဝင် တခြား ခေါင်းဆောင်တွေကို သတိပေးလိုက်တယ်။
"ဒါကြောင့်... မားစီးယပ်စ် ဦးဆောင်တဲ့ ကြေးစား ၅,၀၀၀ နဲ့ မြို့ထဲမှာ တပ်စွဲခဲ့တဲ့ ကြေးစား ၁,၀၀၀ ပိုင်ဆိုင်တဲ့ မြေတွေကို ဆိပ်ကမ်းက လူတွေကို အရင် ခွဲဝေပေးဖို့ ကျွန်တော် အဆိုပြုပါတယ်" (ဒီကြေးစားတွေက ဆီရာကျု နိုင်ငံသားတွေ ဖြစ်ပြီးသား။ ဒါပေမဲ့ ပုန်ကန်သူတွေနဲ့ ဟီရိုလစ် က သူတို့ကို ဒိုင်ယွန်နီးစီးယပ်စ် ရဲ့ သစ္စာရှိ ခွေးတွေ အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး နိုင်ငံသား အဖြစ် အသိအမှတ် မပြုတော့ဘူး)
"အဲဒီ ကြေးစားတွေ ပိုင်တဲ့ မြေက အများကြီးပဲနော်!"
ဖီလော့ဇီးနပ်စ် အသံကျယ်ကျယ် သတိပေးတယ်။
"ဟီရိုလစ် အဆိုပြုချက်ကို ကျွန်တော် လက်ခံတယ်"
စတိုင်စီကပ်စ် က ထောက်ခံလိုက်တယ်။ နိုင်ငံရေး နားမလည်တဲ့ ဖီလော့ဇီးနပ်စ် နဲ့ မတူတာက... စတိုင်စီကပ်စ် က ဟီရိုလစ် ရည်ရွယ်ချက်ကို ချက်ချင်း ရိပ်မိတယ်။ ဒီကြေးစား ၆,၀၀၀ တည်ထောင်ထားတဲ့ ရွာတွေက ဆီရာကျု မူလ ပိုင်နက်ထဲမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဒိုင်ယွန်နီးစီးယပ်စ် စစ္စလီ အရှေ့တောင်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ချဲ့ထွင်ထားတဲ့ နယ်မြေတွေ။ အိမ်နီးချင်း မြို့ပြနိုင်ငံတွေဆီက အတင်း သိမ်းယူထားတဲ့ မြေတွေ။ ဒီရွာတွေက ဆီရာကျု အနောက်တောင်ဘက်၊ ဆီရာကျု လက်အောက်ခံ မြို့ငယ်လေး အာကရိုင် (Akrai) နားမှာ ရှိတယ်။ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းက မြို့ပြနိုင်ငံ တပ်တွေ ဆီရာကျု လာရင် ဖြတ်ရမယ့် လမ်းကြောင်း ပေါ်မှာ ရှိတယ်။
ဟီရိုလစ် က ဆိပ်ကမ်းက လူတွေကို အဲဒီမှာ နေရာချပေးလိုက်ရင်၊ လောဘကြီးပြီး သူရဲဘောကြောင်တဲ့ ဒီလူတွေက သူတို့ မြေအတွက် တောင်ပေါ် ထွက်ပြေးသွားတဲ့ ကြေးစားတွေကို ဆက်တိုက်ခိုက်ကြလိမ့်မယ်။ ပြီးတော့ ဆီရာကျု အစိုးရသစ်ကို ရန်လိုလာနိုင်တဲ့ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း မြို့တွေကိုလည်း ကာကွယ်ပြီးသား ဖြစ်သွားမယ်။ မြေက ဆီရာကျု နဲ့ ဝေးတော့၊ မြို့နေ လူတန်းစားတွေလည်း ကန့်ကွက်မှာ မဟုတ်ဘူး။ ဆိပ်ကမ်းက လူတွေရဲ့ မကျေနပ်ချက်ကိုလည်း ဖြေလျော့နိုင်ပြီး၊ စစ်အတွင်း ကောင်စီရဲ့ စေတနာကို ခံစားမိစေမယ်။
စတိုင်စီကပ်စ် တင် မကဘူး၊ တခြား ခေါင်းဆောင်တွေလည်း ဟီရိုလစ် အဆိုပြုချက်ရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးကို သဘောပေါက်ပြီး သဘောတူလိုက်ကြတယ်။
ဟီရိုလစ် မျက်နှာထား တည်တည်နဲ့ ဆက်ပြောတယ်။
"ဒါပေမဲ့ ဒိုင်ယွန်နီးစီးယပ်စ် က ကြေးစားတွေကို ဆွဲဆောင်ဖို့ အခွင့်အရေးတွေ အများကြီး ပေးထားတယ်။ ကြေးစား တစ်ယောက်ကို မြေ ၆,၆၆၆ စတုရန်းမီတာ ပေးထားတာ များလွန်းတယ်။ ဒါကြောင့် ဆိပ်ကမ်းက လူတွေကို တစ်ယောက် ၃,၃၃၃ စတုရန်းမီတာ စီ ယာယီ ခွဲဝေပေးမယ်။ အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေး ပုန်ကန်မှုမှာ တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သူတွေပဲ ရမယ်။ အရှင် တက်သီးတီးစ်... ဘယ်လို သဘောရလဲ? စာရင်း ပေးပါ။ မြို့တော်ခန်းမ ဝန်ထမ်းတွေ စစ်ဆေးပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ခွဲဝေပေးမယ်"
တက်သီးတီးစ် အများကြီး မစဉ်းစားတော့ဘူး။ ကောင်စီက မြေခွဲဝေပေးဖို့ သဘောတူလိုက်တာနဲ့တင် ပျော်နေပြီ။ ဆိပ်ကမ်း ပြန်ရောက်ရင် လူတွေ ဝေဖန်တာ ခံရတော့မှာ မဟုတ်ဘူးလေ။
"ကျွန်တော် သဘောတူတယ်!"
ဟီရိုလစ် ဆက်ပြောတယ်။
"မြေပိုင်ဆိုင်တဲ့ ဆိပ်ကမ်းက လူတွေ ကြွယ်ဝလာရင် လက်နက် ကိရိယာတွေ ဝယ်ပြီး လေးလံ လက်နက်ကိုင် စစ်သည် အဖြစ် အမှုထမ်းနိုင်လာလိမ့်မယ်။ အဲဒီကျရင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် တက်ခွင့် ရဖို့က အချိန် ကိစ္စပဲ။ ဒါဆို အရှင် တက်သီးတီးစ် ပြောတဲ့ 'ဆိပ်ကမ်း လူထု ပြည်သူ့လွှတ်တော် တက်ခွင့် တောင်းဆိုမှု' က မြေရတာနဲ့ ပြေလည်သွားပြီ မဟုတ်လား"
"ဟုတ်တယ်! ဟုတ်တယ်! ခင်ဗျား ပြောတာ မှန်တယ်!"
တက်သီးတီးစ် ဖြေလိုက်တယ်။
"ပြဿနာတွေ ဖြေရှင်းပြီးပြီ ဆိုတော့..."
ဟီရိုလစ် လေးနက်သွားတယ်။
"ဆိပ်ကမ်းမှာ ကျောက်ချထားတဲ့၊ ပျက်စီးလုနီးပါး သင်္ဘောတွေကို ချက်ချင်း ပြန်ခေါ်ပြီး အောတီဂျီယာ ကျွန်း တစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ပိတ်ဆို့ထားစေချင်တယ်။ ကျွန်းပေါ် ဘယ်သင်္ဘောမှ အဝင်အထွက် မလုပ်စေနဲ့! အောတီဂျီယာ ကို လောလောဆယ် မတိုက်နိုင်ပေမယ့်၊ ကျွန်းပေါ်မှာ သိုလှောင်ထားတဲ့ ရိက္ခာက ကြေးစား ၂,၀၀၀ နဲ့ နေထိုင်သူတွေ အတွက် ၃-၄ လ စာလောက်ပဲ ရှိတယ်။ အဲဒီကျရင် သူတို့ တံခါးဖွင့်ပြီး လက်နက်ချလာလိမ့်မယ်"
"အရှင် ဟီရိုလစ်... စိတ်ချပါ! မြေခွဲဝေပေးမယ် လို့ ကတိပေးလိုက်ရင် ဆိပ်ကမ်းက လူတွေ အများကြီး ပါဝင်လာပါလိမ့်မယ်!"
တက်သီးတီးစ် လွယ်လွယ်ကူကူ သဘောတူလိုက်တယ်။ တခြား ခေါင်းဆောင်တွေကတော့ သူ့ကို အထင်သေးတဲ့ မျက်လုံးတွေနဲ့ ကြည့်နေကြတယ်။
'ဆိပ်ကမ်းက ကောင်တွေက ဖားတတ်တဲ့ ကောင်တွေပဲ!'
အပိုင်း (၅၇၀) ပြီးဆုံး
***