အလုပ်သမား အငြင်းပွားမှုများမှာ အင်တာနက်စာမျက်နှာများထက်တွင် အမြဲတမ်းပင် လူပြော အများဆုံး အကြောင်းအရာများ ဖြစ်ကြပြီး လူအများ စိတ်ဝင်တစားရှိလှသော ထိပ်တန်း သတင်းများထဲတွင်လည်း အကျော်ကြားဆုံး သတင်းတစ်ပုဒ်ပင် ဖြစ်လေသည်။ အခြားသော အကြောင်းပြချက်ကြောင့် မဟုတ်ပေ။
လောကတွင် အလုပ်သမားဦးရေမှာ အလွန်တရာ များပြားလှပြီး လူတိုင်းမှာလည်း ထိုကဲ့သို့သော အခြေအနေမျိုးတွင် ကိုယ်ချင်းစာစိတ် အပြည့်အဝ ရှိနေကြသောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် အလုပ်ဆင်းပြီးချိန် သို့မဟုတ် နားရက်များတွင် စာပြန်ခြင်းကို အချိန်ပိုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ဟူသော စီရင်ချက်ထွက်ပေါ်လာချိန်တွင် အလုပ်သမားထုကြီးတစ်ရပ်လုံး ရင်ခုန် စိတ်လှုပ်ရှားသွားကြတော့သည်။
“ဒါမျိုးကို အချိန်ပိုလို့ သတ်မှတ်သင့်တာ ကြာလှပြီဗျာ။ အလုပ်ဆင်းရင်တောင် WeChat ကို အချိန်ပြည့် စောင့်ကြည့်နေရတာ။ စာတစ်စောင်လောက် လွတ်သွားမှာကို စိုးရိမ်နေရတာနဲ့တင် အလုပ်လုပ်နေရတာထက်တောင် ပိုပင်ပန်းသေးတယ်”
“အမှန်ပဲ စနေ၊ တနင်္ဂနွေတွေမှာ မိသားစုနဲ့ အပြင်ထွက်ရင်တောင် လက်ပ်တော့ပ်ကို အိတ်ထဲ အမြဲ ထည့်ထားရတယ်။ ဘယ်အချိန်မှာ သူဌေးက အလုပ်ခိုင်းမလဲဆိုတာ ကြောက်နေရတာလေ။ သူတို့ကျတော့ ဒါကို အချိန်ပိုလို့ တစ်ခါမှ မတွေးပေးကြဘူး”
“တကယ် သောက်ကျိုးနည်းလှချေပဲ။ စာတစ်စောင်လောက် ပြန်ဖို့ နောက်ကျရင်တောင် အလုပ် အပေါ် စိတ်မပါဘူးဆိုပြီး အပြောခံရသေးတယ်။ အလုပ်ချိန်မဟုတ်တာကို စိတ်မပါဘူးလို့ ပြောရအောင် ဒါက ဘယ်လိုလုပ်ငန်းခွင်မျိုးလဲဗျာ”
“ဒါဆို ငါတို့လည်း နောက်ပိုင်းကျရင် အလားတူ အမှုမျိုးတွေ တရားစွဲလို့ ရပြီပေါ့နော်။ တရားရုံးကလည်း ထောက်ခံပေးမှာပေါ့”
အလုပ်သမားအများအပြားသည် အဆိုပါ အစီရင်ခံစာအောက်တွင် သူတို့၏ မကျေနပ်ချက်များကို မှတ်ချက်များအဖြစ် ရေးသားဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာများ ပိုမိုတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ အလုပ်ချိန်နှင့် နားချိန်ကြားရှိ စည်းမျဉ်းများမှာလည်း တဖြည်းဖြည်း ဝေဝါးလာခဲ့ပြီး မျက်မြင်မရသော အချိန်ပိုများမှာ ပိုမို၍ တွင်ကျယ်လာခဲ့သော်လည်း ဥပဒေကမူ အမီမလိုက်နိုင်သေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် လူအများမှာ ပုံမှန်အလုပ်ချိန်အတွင်း လုပ်ဆောင်ရသော အလုပ်ကိုသာ အချိန်ပိုဟု ခေါ်နိုင်သည်ဟု မှတ်ယူနေကြပြီး WeChat စာပြန်ခြင်းလေးအား အချိန်ပိုဟု သတ်မှတ်ရလောက်အောင် အဘယ်အရာက ထူးခြားနေသနည်းဟု တွေးတောနေကြသူများလည်း ရှိပေသည်။ ယခုအခါ ဤကဲ့သို့ စီရင်ချက်က ထိုသူများ၏ မျက်စိကို တကယ်ပင် ဖွင့်ပေးလိုက်ခြင်း ဖြစ်တော့သည်။
ထို့အပြင် တရားလိုဖြစ်သူမှာ ရှေ့နေပင်မငှားဘဲ သူကိုယ်တိုင် အမှုကို အနိုင်တိုက်သွားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ ဤသည်မှာ တကယ်ကို ဇာတ်လမ်းဆန်လွန်းလှပြီး ဝတ္ထုများထဲမှ ဇာတ်လိုက် တစ်ယောက်ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်နေတော့သည်။ ကုမ္ပဏီမှ အကြောင်းမဲ့ အလုပ်ထုတ်ခံလိုက်ရသော ဝန်ထမ်းငယ်လေး တစ်ဦးက ပြန်လည်၍ မိုးပျံလောက်သော အချိန်ပိုကြေးများ တောင်းဆိုကာ တရားစွဲဆိုခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် အောင်ပွဲခံသွားခြင်းမှာ မည်မျှတောင် ကြည်နူးစရာကောင်းသော ခံစားချက်မျိုး ဖြစ်ပါလိမ့်မည်နည်း။
သို့ရာတွင် လောကကြီးတွင် လူအမျိုးမျိုး စိတ်အထွေထွေ ရှိကြသည်ဖြစ်ရာ အင်တာနက်ပေါ်၌လည်း ထူးခြားသော ထင်မြင်ယူဆချက်များမှာ အမြဲတမ်း ရှိနေတတ်စမြဲပင်။ အကယ်၍ သေသေချာချာ ကြည့်ရှုမည်ဆိုလျှင် ထိုထင်မြင်ချက်များမှာ အသစ်အဆန်းများ မဟုတ်ကြောင်းကိုလည်း တွေ့ရှိရပေလိမ့်မည်။
မှော်မြို့တော်ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်သော ရှန်ဟိုင်းတွင် လင်ဝူချန်းဆိုသူမှာ အင်တာနက်ပေါ်၌ သတင်းများကို ဖတ်ရှုလျက် ရှိသည်။ သူသည် ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ဖူးသလို စီးပွားရေးပညာရှင်နှင့် လူမှုဗေဒပညာရှင် တစ်ဦးအသွင်လည်း ဆောင်ထားသူဖြစ်ရာ အင်တာနက်လောက၌ “ကျွမ်းကျင်သူ” တစ်ဦးဟုပင် ဆိုရပေမည်။
သူသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားကာ လက်ရှိဖြစ်ရပ်မှန်များအပေါ် မှတ်ချက် ပေးလေ့ရှိပြီး သူနှင့် သက်ဆိုင်သည်ဖြစ်စေ၊ မသက်ဆိုင်သည်ဖြစ်စေ အကြောင်းအရာအမျိုးမျိုးအပေါ် ဝင်ရောက်စွက်ဖက် မှတ်ချက်ပေးတတ်သူလည်း ဖြစ်သည်။
ထိုသို့နေရင်း “အလုပ်ဆင်းပြီး WeChat စာပြန်ခြင်းက အချိန်ပိုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်”ဟူသော သတင်းကို သူ တွေ့ရှိသွားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် မှတ်ချက်များထဲတွင် “ကြည့်စမ်း။ သူ ရှေ့နေတောင် မငှားဘဲ နိုင်သွားတာပဲ” ဆိုသည်များကို မြင်လိုက်ရသောအခါ သူ ချက်ချင်းပင် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်သွားတော့သည်။
ရှေ့နေဆိုသည်မှာ အမှန်တကယ်တော့ မာနကြီးကြသော အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့် ဆိုသော် ရှေ့နေနယ်ပယ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန်မှာ သတ်မှတ်ချက်များစွာ ရှိနေသောကြောင့်ပင်။
ထိုကဲ့သို့ တွေးတောခြင်းမှာ ပုံမှန်ပင်ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော ရှေ့နေများမှာမူ ပို၍ အစွန်းရောက်တတ်ကြပြီး အချို့သော အကြောင်းအရာများအပေါ်၌ အလွန်အမင်း ထိခိုက်လွယ်တတ်ကြသည်။ ယခုလည်း အင်တာနက် ကျွမ်းကျင်သူ လင်ဝူချန်းသည် အဆိုပါ စကားရပ်ကို မြင်လိုက်ရသောအခါ အလွန်ပင် နေရထိုင်ရ ခက်သွားတော့သည်။
ထို့အပြင် ဤအမှုမှာ မျက်မြင်မရသော အချိန်ပိုအတွက် မိုးပျံလောက်သော လျော်ကြေးငွေရရှိသည့် ပထမဆုံးအမှု ဖြစ်နေသဖြင့် သူကိုယ်တိုင်မှာလည်း အဆိုပါ အလုပ်သမားဥပဒေဆိုသည်ကို အလွန်အမင်း ရွံရှာမိတော့သည်။ ဤသည်ကို ထူးဆန်းသည်ဟု မထင်ပါနှင့်။
ဥပဒေစတင်ပြဋ္ဌာန်းစဉ်က မဆိုထားနှင့်။ ယခုအချိန်တွင်ပင် လူအချို့မှာ အလုပ်သမားဥပဒေသည် လုပ်ငန်းရှင်များကို ဒုက္ခပေးသော ဥပဒေဆိုးကြီးဖြစ်သည်ဟု ယူဆနေကြဆဲပင်။
ဤနေရာတွင် ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်အသုံးပြုနေသည်မှာ “အလုပ်သမား စာချုပ် ဥပဒေ” ဖြစ်ပြီး WTO ထဲသို့ ဝင်ရောက်ရန်အတွက် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်မှာ အလုပ်သမား ဥပဒေသာ ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ရှင်းပြရပေဦးမည်။ ဤနှစ်ခုမှာ မတူညီသော အရာများ ဖြစ်ကြသည်။
အလုပ်သမား စာချုပ် ဥပဒေကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ကျင့်သုံးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ရာ WTO ထဲဝင်သည့် အချိန်နှင့်ပင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကွာခြားနေပေသည်။
အမှန်တကယ်တော့ အလုပ်သမား စာချုပ် ဥပဒေကို စတင်မိတ်ဆက်စဉ်ကတည်းက အကြီးအကျယ် အငြင်းပွားခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝန်ထမ်းများ၏ အကျိုးစီးပွားကိုသာ အာရုံစိုက်လွန်းခြင်းမှာ လုပ်ငန်းရှင်များ အတွက် အဟန့်အတားဖြစ်စေပြီး ရေရှည်စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည် ဟူသော အယူအဆများ ရှိခဲ့ဖူးသည်။
ထို့အပြင် ကုမ္ပဏီသူဌေးကြီးများနှင့် ဥက္ကဋ္ဌများကလည်း “မချမ်းသာခင်မှာ အလိုလိုက်ခံရခြင်း” သို့မဟုတ် “ဤသည်မှာ စီးပွားရေး ပျက်ကပ်ဆီသို့ ဦးတည်သွားလိမ့်မည်” ဟု အကြီးအကျယ် မကျေမနပ် ဖြစ်ခဲ့ကြဖူးသည်။ ထိုစဉ်က အခြေအနေကို လူအများ သိရှိကြပေလိမ့်မည်။ ထိုခေတ်က အင်တာနက်မှာ ယခုလောက် မထွန်းကားသေးသဖြင့် စကားပြောခွင့်ရသူများမှာ အထက်တန်းလွှာများ သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများသာ ဖြစ်နေခဲ့သောကြောင့်ပင်။
ယခုအခါတွင်လည်း အင်တာနက် ကျွမ်းကျင်သူ လင်ဝူချန်းသည် တစ်ခုခုပြောရန် လိုအပ်သည်ဟု ခံစားလိုက်ရသဖြင့် မကြာမီမှာပင် “WeChat စာတစ်စောင် ပြန်ရုံနှင့် မိုးပျံလောက်သော အချိန်ပိုကြေး ရရှိခြင်းမှာ အမှန်တကယ်ပင် ကောင်းသော အရာလော”ဟူသော ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကို ရေးသား ထုတ်ဝေလိုက်တော့သည်။
“ဒါဟာ ကောင်းတဲ့အရာလို့ ကျွန်တော် လုံးဝ မထင်ပါဘူး။ ဒီအမှုကို တရားစွဲခဲ့တဲ့ သူရဲကောင်း ဆိုသူဟာ တကယ်တော့ ပိုက်ဆံအတွက်ပဲ ရှေ့တန်းတင်နေတဲ့ ခံစားချက်မျိုး ပေးနေတယ်လို့တောင် ကျွန်တော် ထင်မိတယ်”
“ပိုက်ဆံဆိုတာ တရားစွဲပြီး ရယူရမယ့်အရာလား။ ပိုက်ဆံဆိုတာ ကိုယ့်ဘာသာ ကြိုးစား ရှာဖွေရမယ့် အရာပါ။ သူ အမှုနိုင်သွားပေမယ့် သူ့ရဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားကိုတော့ ရှုံးနိမ့်သွားခဲ့ပြီ။ ဟုတ်ပါတယ်။ အလုပ်သမားတွေက အလုပ်သမား စာချုပ် ဥပဒေရဲ့ အကာအကွယ်ကို ရကြတယ်။ ဒါပေမယ့် လုပ်ငန်းရှင်တွေကကော သူတို့က အခွန်တွေ ပေးဆောင်ပြီး အလုပ်အကိုင်တွေ ဖန်တီးပေးနေကြတာလေ။ တကယ်လို့ လုပ်ငန်းတွေသာ ဒေဝါလီခံသွားရရင် သူတို့မှာ ဘာမှ ကျန်တော့မှာ မဟုတ်ဘူး။ သူတို့ကိုကော ဘယ်သူက ကာကွယ်ပေးမှာလဲ”
“လူတိုင်းသာ တရားစွဲပြီး ကုမ္ပဏီတွေ ပျက်ကုန်ရင် မင်းတို့ကို ဘယ်သူက အလုပ်ပေးတော့မှာလဲ။ မင်းတို့ ဦးနှောက်တွေက ဘယ်လို အလုပ်လုပ်နေလဲဆိုတာ ငါ တကယ် သိချင်မိတယ်။ ကုမ္ပဏီတွေ မရှိရင် မင်းတို့ ဘယ်မှာ အလုပ်သွားရှာမလဲ။ သစ်သားမရှိရင် မှိုဘယ်မှာ ပေါက်မလဲ ဆိုတဲ့ စကားကို မကြားဖူးကြဘူးလား”
“အလုပ်ဆင်းပြီး WeChat စာပြန်တာကို အချိန်ပိုလို့ သတ်မှတ်လို့ရတယ်လို့ ကျွန်တော် တကယ် မထင်ပါဘူး။ ဒီအမှုကို စွဲခဲ့တဲ့သူကတော့ အရူး မဟုတ်ရင် လူယုတ်မာပဲ ဖြစ်ရမယ်။ လူယုတ်မာ ဖြစ်နိုင်ခြေက ပိုများနေတာပေါ့...”
သူသည် ရှည်လျားစွာ ရေးသားခဲ့ပြီး ဆောင်းပါး ထွက်ပေါ်လာသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဆွေးနွေးမှုများမှာ ချက်ချင်းပင် ပေါ်ပေါက်လာတော့သည်။ အလုပ်သမားများမှာ အလုပ်နည်းနည်းသာ လုပ်၍ ငွေများများ ရလိုကြသည်ဖြစ်ရာ ဤပဋိပက္ခမှာ အမြဲတမ်းပင် တည်ရှိနေဦးမည်သာ ဖြစ်သည်။
“Sweetie” : အချိန်ပိုကြေး ခြောက်သိန်းတဲ့။ ကျွန်မ တွေးမိတာက သူ ကုမ္ပဏီအတွက် နှစ်နှစ် အတွင်းမှာ ပိုက်ဆံဘယ်လောက်တောင် ရှာပေးခဲ့လို့လဲ အဲဒါကို အရင် ပြန်မဆန်းစစ်သင့်ဘူးလား။ ဘာလို့ သူ့ကို ပိုက်ဆံအများကြီး ပေးရမှာလဲ။
“Stars and Moon” : ကျွန်တော်လည်း အဲဒီသတင်းကို တွေ့တယ်။ အောက်မှာ အောင်ပွဲ ခံနေကြတာတွေချည်းပဲ။ ဒါပေမယ့် တစ်ခုခုတော့ မှားနေပြီလို့ ကျွန်တော် ခံစားရတယ်။ လူတိုင်းသာ တရားစွဲရင် ဘယ်ကုမ္ပဏီက တောင့်ခံနိုင်မှာလဲ။
“Changan in a Dream” : ကျွန်တော်လည်း အဲဒီလိုပဲ ထင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ပြန်တွေးကြည့်ရင် အင်တာနက်ပေါ်မှာ ဘွဲ့ရတဲ့လူက ၆ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရှိတာဆိုတော့ ဦးနှောက်မရှိတဲ့လူတွေ အရမ်းများနေတာပေါ့။ ဒီဆောင်းပါးကတော့ တကယ်ကို အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြထားတာပဲ။
“တကယ် မှန်လိုက်တာ ဘယ်ကုမ္ပဏီမှာပဲဖြစ်ဖြစ် အရေးပေါ်ကိစ္စဆိုတာ ရှိတတ်တာပဲ။ အလုပ်ဆင်းပြီးမှ ခဏတဖြုတ် အသိပေးတာမျိုးက သာမန်ပဲလို့ ကျွန်တော် ထင်ပါတယ်။ အဲဒါကို အချိန်ပိုလို့ ဘယ်လိုလုပ် သတ်မှတ်နိုင်မှာလဲ။ ဒီမှာ တစ်ခုခုတော့ မှားနေပြီ”
ထိုမှတ်ချက်များကြောင့် အခြားသော သူများမှာလည်း မကျေမနပ်ဖြစ်လာကြပြီး နှစ်ဖက်စလုံးမှာ အပြင်းအထန် ငြင်းခုံကြတော့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် Bluebird ကုမ္ပဏီ၌လည်း Operations ဌာနမှ ဝန်ထမ်းများမှာ အဆိုပါ အစီရင်ခံစာကို ကြည့်ရင်း အံ့အားသင့်လျက် ရှိနေကြသည်။
ရှောင်ထန် ဆိုသူမှာ တကယ်ပင် အချိန်ပိုကြေး ယွမ် ခြောက်သိန်းအတွက် တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်းလော။ သူသည် ဤနေရာတွင် နှစ်နှစ်မျှသာ အလုပ်လုပ်ခဲ့သူ မဟုတ်လော။
နှစ်နှစ်မျှ အလုပ်လုပ်ရုံဖြင့် ယွမ် ခြောက်သိန်း ရရှိသည်ဆိုလျှင် ငါတို့ကော ထိုသို့ လုပ်၍ မရဘူးလား ဟု သူတို့ တွေးနေကြတော့သည်။ သူတို့သာမကဘဲ သူ၏ ရုံးခန်းကို သိမ်းဆည်းနေသော ဌာနမှူးလျို၏ စိတ်ထဲတွင်လည်း စိတ်ကူးတစ်ခုမှာ ပေါ်ပေါက်လာတော့သည်။
သူသည်လည်း အချိန်ပိုများစွာ အပင်ပန်းခံ ဆင်းခဲ့ရသည်ဖြစ်ရာ ယခုအခါ သူဌေးဖြစ်သူမှာ မှားသွားပြီ ဖြစ်ကြောင်း သူ နားလည်လိုက်လေသည်။ ထိုသို့သော အခြေအနေများအောက်တွင် တစ်စုံတစ်ဦးမှာ ထန်ဖန်ကျင်း၏ ဗီဒီယိုအကောင့်နှင့် Weibo အကောင့်တို့ကို လျင်မြန်စွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိသွားခဲ့ရာ ချက်ချင်းပင် သူ့အကောင့်၌ မှတ်ချက်များမှာ တဟုန်ထိုး ဝင်ရောက်လာတော့၏။
***