“ဖေဖေ... ဒီနေရာက လှတယ် မဟုတ်လား”
“အင်း... လှပါတယ်”
“သမီး ဒီကို အရင်က အကြိမ်အနည်းငယ် ရောက်ဖူးတယ်... ဒါပေမဲ့ ဒီနေ့ ရှုခင်းက အလှဆုံးပဲ”
မုန့်မုန့်က ရယ်မောကာ ပြောလိုက်သည်။
ရှုခင်းက ဘာကြောင့် ဒီလောက်လှနေရတာလဲ။
ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူမချစ်ရတဲ့ ဖခင်က သူမအနားမှာ ရှိနေလို့ပဲ ဖြစ်သည်။
“သမီး အသက် (၁၈) နှစ် ပြည့်တော့မယ်”
ကျန်းဟန်က မုန့်မုန့်၏ ပုခုံးကို ပုတ်ကာ ပြောလိုက်သည်။
“အချိန်တွေ ကုန်မြန်လိုက်တာ။ ကလေးလေးကနေ ခဏလေးအတွင်းမှာတင် မိန်းမချောလေးတစ်ယောက် ဖြစ်လာပြီ”
“လူတိုင်းက ကြီးပြင်းလာကြရတာပါပဲ”
မုန့်မုန့်က ဖြေလိုက်သည်။
“...”
မုန့်မုန့်နှင့် ကျန်းဟန်တို့ အတူတူ ရှုခင်းများကို ခံစားခဲ့ကြပြီး အလွန် ကြည်နူးပျော်ရွှင်ခဲ့ကြသည်။
တောင်ပေါ်တောအုပ်ထဲတွင် အချိန်အတော်ကြာ လမ်းလျှောက်ပြီးနောက် သူတို့သည် မုန့်မုန့်၏ နေအိမ်သို့ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။
လမ်းတွင် သူတို့ သတင်းတစ်ခု ကြားခဲ့ရသည်။
လူအများအပြားက ၎င်းကို ဆွေးနွေးပြောဆိုနေကြသည်။
“လေစုန်းမကန္တာရမှာ လေ့ကျင့်ရေးဆင်းမယ့်အကြောင်း ကြားပြီးပြီလား”
“အင်း... အဲဒီမှာ လျှို့ဝှက်နယ်မြေ တစ်အုပ်စု ပေါ်လာတယ်လို့ ကြားတယ်။ အစစ်အမှန်သိုင်းပညာဂိုဏ်းက လျှို့ဝှက်နယ်မြေငယ်လေး တစ်ဒါဇင်ကျော်ကို အရင်ရှာတွေ့ခဲ့တယ်လို့ ပြောကြတယ်။ သူတို့က လျှို့ဝှက်နယ်မြေ (၁၁) ခုကို သိမ်းပိုက်ပြီး ရတနာတွေ အများကြီး ရခဲ့တယ်တဲ့”
“လေစုန်းမကန္တာရမှာ လျှို့ဝှက်နယ်မြေတွေ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပေါက်ကွဲထွက်လာလိမ့်မယ်လို့ ဆိုကြတယ်။ အိုမိုခရိုင်မှာ နောက်ဆုံးအကြိမ် အဲဒီလိုဖြစ်ခဲ့တာ လွန်ခဲ့တဲ့ အနှစ် (၃၀) ကလို့ ငါ မှတ်မိတယ်။ အဲဒီတုန်းက အသေးစား လျှို့ဝှက်နယ်မြေ စုစုပေါင်း (၁၅၆) ခု ပေါ်လာပြီး ရေတွက်လို့မရတဲ့ ရတနာတွေ... အဋ္ဌမအဆင့် စိတ်ဝိညာဉ်ရတနာတွေတောင် ပါသေးတယ်”
“ဘုရားရေ... အဋ္ဌမအဆင့် စိတ်ဝိညာဉ်ရတနာတွေလား”
“ဟုတ်တယ်... အဲဒီတုန်းက ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဂိုဏ်းချုပ်လေးယောက်တောင် လန့်သွားခဲ့တာ။ ဒါပေမဲ့ အကြီးအကဲမားနဲ့ တခြားတစ်ယောက် စကားပြောနေတာ ငါကြားတာတော့ ဒီတစ်ခါ လျှို့ဝှက်နယ်မြေ အခု (၅၀) လောက် ရှိတယ်တဲ့။ လျှို့ဝှက်နယ်မြေတွေရဲ့ အဆင့်က အလယ်အလတ်အဆင့်မှာ ရှိတယ်ဆိုတော့ အတွင်းစည်းတပည့်တွေ လေ့ကျင့်ဖို့ သိပ်ကို သင့်တော်တယ်”
“အစစ်အမှန်သိုင်းပညာဂိုဏ်းတင်မကဘူး... ကောင်းကင်မိစ္ဆာဂိုဏ်း၊ လင်ပင်လယ်ဓားဂိုဏ်းနဲ့ ငါတို့ ကြက်သွေးရောင်နေခြည်ဂိုဏ်းတို့ကလည်း လူအများကြီး စေလွှတ်ကြလိမ့်မယ်”
“ဒါက ပါရမီရှင်လူငယ် တော်တော်များများရဲ့ အိမ်ကွင်းပဲ။ သူတို့က လျှို့ဝှက်နယ်မြေတွေမှာ အတွေ့အကြုံတွေ ရနိုင်ရုံတင်မကဘူး... တခြားဂိုဏ်းတွေက အလိုရှိနေတဲ့သူတွေကိုပါ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်နိုင်တယ်”
“ဒါက ကျောက်တစ်လုံးတည်းနဲ့ ငှက်နှစ်ကောင်ကို ပစ်တာပဲ။ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ်မှာ သူတို့ကို စိန်ခေါ်ပြီး ရွေးချယ်လိမ့်မယ်”
လမ်းတစ်လျှောက်တွင် ကျန်းဟန်နှင့် မုန့်မုန့်တို့သည် ဤလေ့ကျင့်ရေးအကြောင်း များစွာ ကြားသိခဲ့ရသည်။
တစ်စုံတစ်ယောက်က မုန့်မုန့်ကို မြင်သောအခါ ပြုံးပြီး နှုတ်ဆက်လိုက်သည်။
“ညီငယ်ကျန်း... လေစုန်းမကန္တာရကို ခရီးထွက်တာက ဆယ်စုနှစ်အနည်းငယ်တိုင်း အတွေ့အကြုံရဖို့ အခွင့်အရေးတစ်ခုပဲ။ မင်းက ဆေးလုံးသန့်စင်ရာမှာ ပြိုင်ဘက်ကင်းပေမဲ့ မင်းရဲ့ခွန်အားက အရမ်းကြီးချင်မှကြီးမှာ။ ငါတို့နဲ့ အဖွဲ့ဖွဲ့ပြီး သွားရင်ကော ဘယ်လိုလဲ။ မင်းက ကြိုတင်ပြီး ဆေးလုံးအလုံအလောက် ပြင်ဆင်ထားသရွေ့ ငါတို့ မင်းကို ကျေနပ်လောက်တဲ့ ရတနာတွေ ဆုချီးမြှင့်မယ်”
“ဟုတ်တယ် ညီငယ်ကျန်း... ငါတို့နဲ့ လိုက်ခဲ့”
လူအနည်းငယ်က မုန့်မုန့်ကို လာရောက်ဖိတ်ခေါ်ကြသည်။
“ကျွန်တော် မလိုက်တော့ဘူး။ အခြေအနေကိုပဲ စောင့်ကြည့်လိုက်မယ်”
မုန့်မုန့်က အကြိမ်တိုင်း လက်ကို ဝှေ့ယမ်းကာ ဖိတ်ခေါ်မှုကို အသာတကြည် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။
သူမ၏ တောင်ထွတ်သို့ ပြန်ရောက်လုနီးပါးတွင် တပည့်တိုင်း၏ ဆက်သွယ်ရေးလက်ပတ်များပေါ်၌ ဂိုဏ်း၏ ကြေညာချက်တစ်ခု ထွက်ပေါ်လာသည်။
၎င်းကို ကြက်သွေးရောင်နေခြည်ဂိုဏ်း၏ တာဝန်ခန်းမမှ ပေးပို့လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
“လေစုန်းမကန္တာရမှာ လျှို့ဝှက်နယ်မြေငယ်လေးတွေ ရှိနိုင်တယ်။ တောင်ထွတ်တစ်ခုစီကနေ လူတစ်သောင်းစီကို လေစုန်းမကန္တာရဆီ စေလွှတ်ပြီး အတွေ့အကြုံယူဖို့ ဂိုဏ်းက ဆုံးဖြတ်ထားတယ်... ပြီးတော့ သွားချင်တဲ့သူတွေက ကြိုတင်စာရင်းသွင်းရမယ်။ တိကျတဲ့ စာရင်းကို မထွက်ခွာခင် တစ်ရက်အလိုမှာ ထုတ်ပြန်ပေးပါမယ်”
ယခင်ကဆိုလျှင် ဤကဲ့သို့သော တာဝန်မျိုးကို သုံးရက်ကြိုတင် ထုတ်ပြန်လေ့ရှိသည်။
ယင်းအတွက် အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ တောင်ထွတ်သခင်များ သို့မဟုတ် အဆင့်မြင့်အရာရှိများက ထူးချွန်သော တပည့်တစ်စုကို ဦးစွာ ရွေးချယ်ကြမည်ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် သူတို့က တပည့်တစ်ဦးဦးကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးလိုပါက ကြိုတင်ရွေးချယ်ထားရမည်ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူတို့က ဖြစ်သလို ရွေးချယ်ရုံသာ... သို့မဟုတ် စနစ်က တပည့်များကို တိုက်ရိုက် ရွေးချယ်ခွင့်ပြုနိုင်သည်။
“ဖေဖေ... သမီးတို့ မပြန်ခင် သွားကြည့်ကြမလား”
မုန့်မုန့် မျက်တောင်ပုတ်ခတ်ပုတ်ခတ်လုပ်ပြီး စမ်းကြည့်ချင်စိတ် အနည်းငယ် ပြင်းပြနေလေသည်။
“ကောင်းပြီလေ”
ကျန်းဟန်က ပြုံးပြီး သဘောတူလိုက်သည်။
“စာရင်းသွင်းကြရအောင်”
“အင်း... စာရင်းသွင်းကြစို့”
သူတို့နှစ်ယောက် ချက်ချင်းပင် စာရင်းသွင်းလိုက်ကြသည်။
သို့သော် နောက်တစ်နေ့တွင် စာရင်းထွက်လာသောအခါ ကျန်းဟန်၏ နာမည်ကို မတွေ့ရပေ။
ကျန်းဟန်ယန်က စာရင်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ အဲဒါ မုန့်မုန့်ပင် ဖြစ်သည်... ဒါပေမဲ့ ယဲ့ဖုန်းရဲ့ နာမည်က အဲဒီမှာ မပါဝင်ချေ။
“ဖေဖေ... ဘာလို့ ဖေဖေ့နာမည် မပါတာလဲ”
မုန့်မုန့်က မကျေမနပ် ပြောလိုက်သည်။
“တောင်ထွတ်သခင်ကို သွားပြောလိုက်မယ်”
“ထားလိုက်ပါ။ သူ့အကူအညီတောင်းရတာ အရမ်းဒုက္ခများလိမ့်မယ်။ ဖေဖေ သမီးနောက်ကနေပဲ လိုက်ခဲ့မယ်”
ကျန်းဟန်က ခေါင်းခါပြီး တားလိုက်သည်။
မုန့်မုန့်က သူမဖခင်၏ စွမ်းရည်ကို သံသယမဝင်ပေ။ သူပြောသရွေ့ အရာအားလုံး အဆင်ပြေသွားလိမ့်မည်။ သူက အမြဲတမ်း အောင်မြင်မှုကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။
“ဝူး...ဝူး... ဝူး...”
တာဟေးက အော်ဟစ်လိုက်သည်။
“ကျွန်တော့်နာမည်လည်း အဲဒီမှာပါတယ်။ ရှုန်းဖုန်းရန်တဲ့။ ဘယ်လောက်တောင် ညစ်ပတ်တဲ့ နာမည်လဲ”
“တာဟေး”
ရုတ်တရက် မုန့်မုန့်လက်ထဲတွင် ကျောင်းလွယ်အိတ်တစ်ခု ရှိနေသည်။ သူမက ပြုံးပြီး မေးလိုက်သည်။
“မင်း လွမ်းနေပြီလား”
“ကျွန်တော့် မူလပုံစံကို ပြန်ပြောင်းလို့ရပြီလား”
တာဟေးက အံ့ဩဝမ်းသာသော လေသံဖြင့် မေးလိုက်သည်။ ၎င်းက ခေါင်းကို ကုတ်ပြီး ကျန်းဟန်ကို လှမ်းကြည့်လိုက်သည်။
“ရပါတယ်”
ကျန်းဟန်က ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ပြန်ဖြေလိုက်သည်။
“အဲဒါ သိပ်ကောင်းတာပဲ”
တာဟေး ပျော်ရွှင်သွားသည်။ ၎င်း၏ မူလပုံစံသို့ ပြန်ပြောင်းသွားပြီး မီတာဝက်ခန့်မြင့်သော လူဝံအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ ၎င်းက ရင်ဘတ်ကို ပုတ်ကာ ပြောလိုက်သည်။
“ကျွန်တော် တုံးအတဲ့ လူသားတစ်ယောက် မဖြစ်ချင်ဘူး”
ထိုသို့ပြောပြီးနောက် တစ်ခုခုမှားနေသည်ဟု ခံစားလိုက်ရသဖြင့် အလျင်အမြန် ထပ်ပြောလိုက်သည်။
“ကျွန်တော် တုံးအတဲ့ ရှုန်းဖုန်းရန် မဖြစ်ချင်ရုံပါပဲ။ အဟမ်း... ထွီ”
တာဟေး စကားပြောပြီးနောက် မုန့်မုန့်၏ ကျောင်းလွယ်အိတ်ဆီသို့ အမြန်ပြေးသွားပြီး အထဲရှိ ကုတင်ပေါ်တွင် လှဲနေလိုက်သည်။ ထိုအချိန်အတွင်း ၎င်းက ထပ်မှာလိုက်သည်။
“သခင်... ညစာစားချိန်ရောက်ရင် ကျွန်တော့်ကို ခေါ်ပါဦး”
“ကောင်းပြီ။ အိပ်တော့”
ကျန်းဟန်က လေးနက်စွာ ခေါင်းညိတ်လိုက်သည်။
မမျှော်လင့်ဘဲ တာဟေးသည် တစ်ရက်နဲ့တစ်ညလုံး အိပ်မောကျသွားပြီး ထွက်ခွာရန် အချိန်နီးကပ်လာမှသာ နိုးလာခဲ့သည်။
“ဝူး...”
မုန့်မုန့်နှင့် ကျန်းဟန်တို့ တောအုပ်ကို ဖြတ်လျှောက်ကာ စုဝေးရန် သွားခဲ့ကြသည်။ တာဟေးက ခေါင်းကို ထုတ်ကာ နှုတ်ခမ်းစူပြီး မေးလိုက်သည်။
“သခင်... ကျွန်တော့်ကို မချစ်တော့ဘူးလား”
“ထွက်သွားစမ်း”
ကျန်းဟန်က ဆန်းကြယ်သားရဲ၏ အတွင်းအမြုတေတစ်ခုကို တာဟေးထံ ပစ်ပေါက်ပြီး ဆူပူလိုက်သည်။
“ဟုတ်”
တာဟေးက အတွင်းအမြုတေကို ပျော်ရွှင်စွာ ကိုင်ထားပြီး အကိုက်ခံရရန် အသင့်ဖြစ်နေသော မုန့်မုန့်၏ ကျောင်းလွယ်အိတ်ထဲသို့ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းသွားလေသည်။
မုန့်မုန့်နှင့် ကျန်းဟန်တို့ စုဝေးရာနေရာသို့ လျှောက်သွားကြသည်။
“မင်္ဂလာပါ စီနီယာအစ်မ”
မုန့်မုန့်က စီနီယာအစ်မကို နှုတ်ဆက်လိုက်သည်။
သူမ သဘာဝကျကျ အဆင်ပြေနေခဲ့သည်။
စီနီယာအစ်မ၏ မျက်နှာတွင် ရှုပ်ထွေးသော အမူအရာတစ်ခု ရှိနေလေသည်။
သို့သော်... သူမက အနည်းငယ် အထင်သေးနေပုံရသည်။ သူမက မုန့်မုန့်ကို ဂရုတောင်မစိုက်ခဲ့ပေ။ နှာခေါင်းရှုံ့သံနှင့်အတူ သူမက မုန့်မုန့်နှင့် မျက်နှာလွှဲသွားခဲ့သည်။
‘သူမက လှပေမဲ့လည်း ဖာသည်မတစ်ယောက်ပဲ’
စီနီယာအစ်မက စိတ်ထဲမှ နှာခေါင်းရှုံ့လိုက်သည်။
မုန့်မုန့်၏ လှပသော မျက်နှာကို သူမ အနည်းငယ် မနာလိုဖြစ်မိသည်။ မောင်လေးကျန်းဟန်ယန်က မိန်းကလေးတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး သူမက ဤမျှလောက် အလွန်လှပလိမ့်မည်ဟု သူမ လုံးဝ မမျှော်လင့်ထားခဲ့ပေ။
‘သူမက စွမ်းအားကြီးတယ်။ သူမက ဆေးလုံးသန့်စင်ရာမှာ ပါရမီပါပြီး အောင်မြင်မှုတွေ ရထားတယ်’
‘ဒါပေမဲ့ သူမက လူကောင်းမဟုတ်ဘူး’
‘ရှုန်းဖုန်းရန်ကို သဘောကျမယ့် ဘယ်မိန်းမမဆို ရွံစရာကောင်းတယ်’
ယခုအချိန်တွင် ရှုန်းဖုန်းရန်က လူသားတစ်ယောက် လုံးဝမဟုတ်တော့ကြောင်းကို သူမ ဘယ်တော့မှ မျှော်လင့်ထားမည် မဟုတ်ပေ။
“ငါ မမှားဘူးဆိုရင်”
စီနီယာအစ်မက ရုတ်တရက် လှည့်လာပြီး စူးရှသော မျက်လုံးများဖြင့် ပြောလိုက်သည်။
“ဂိုဏ်းတူမောင်လေးယဲ့ဖုန်း... မင်းနာမည်က စာရင်းထဲမှာ မပါဘူး။ ဒီမှာ ဘာလုပ်နေတာလဲ။ မင်းက ဂိုဏ်းရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကို ဖောက်ဖျက်ချင်နေတာလား”
ဝှစ်... ဝှစ်... ဝှစ်...
စီနီယာအစ်မ၏ သဘောထား ပြောင်းလဲမှုကြောင့် လူတိုင်း အံ့အားသင့်သွားကြသည်။
သို့သော် ၎င်းက မလှမ်းမကမ်းမှ လူနှစ်ယောက်ကို လှောင်ပြောင်စေခဲ့သည်။
“ဟား... သစ်ခွတောင်ထွတ်ရဲ့ အကြီးဆုံးသခင်မလေးကို ကြည့်စမ်း။ သူမရဲ့ အမူအရာက သိပ်တုပလွန်းတယ်။ သူမ ဘယ်လိုသရုပ်ဆောင်ရမလဲဆိုတာတောင် မသိဘူး”
“ဟုတ်တယ်။ စီနီယာအစ်ကိုရွှမ်ချန်က ကျန်းဟန်ယန်ကို နှိမ်နင်းတော့မယ်ဆိုတာကို သူမ ကြားပြီးပြီလား”
“သူမ ကြားပြီးပြီလို့ ငါ မထင်ဘူး။ တစ်ယောက်ယောက်က သတင်းပို့လိုက်တာများလား။ ဒါကြောင့် သူမက သူမရဲ့ ချစ်သူလေးကို ကာကွယ်ဖို့ ကျန်းဟန်ယန်အပေါ် အေးစက်သလို ဟန်ဆောင်နေတာလား”
“စကားပြော ဆင်ခြင်။ သူမနဲ့ ကျန်းဟန်ယန်ကြားမှာ ဘာမှမရှိပါဘူး။ ရှိရင်တောင် အဲဒါက ငါတို့ပြောလို့ရတဲ့ ကိစ္စမဟုတ်ဘူး... နားလည်လား”
တစ်ခါတစ်ရံတွင် အမှန်တရားကို ယုံကြည်ရန် ခက်ခဲလှပေသည်။
သို့သော် ဤအချိန်တွင် စီနီယာအစ်မက သူမလုပ်နေသောအရာကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။
သူမက ကလဲ့စားချေချင်နေသေးသည်။
“ငါ့နာမည် မပါဘူးလား”
ကျန်းဟန်က ပြတ်ပြတ်သားသား မေးလိုက်သည်။
သူ၏ မျက်လုံးများ လင်းလက်သွားသည်။
စီနီယာအစ်မ၏ မျက်လုံးများ တစ်စက္ကန့်ခန့် တောင့်တင်းသွားသည်။ ထို့နောက် သူမ ခေါင်းညိတ်ပြီး ပြောလိုက်သည်။
“ငါ ဘယ်လိုလုပ် သိမှာလဲ။ ငါ မင်းကို မကြိုက်ရုံတင်ပါ။ ဟမ့်... မင်းက တပည့်သစ်လေးပါပဲ။ ဒီလိုလေ့ကျင့်မှုမျိုးမှာ ဘယ်လိုလုပ် ပါဝင်ရဲတာလဲ။ မင်း ကိုယ့်နေရာကိုယ်မသိဘူးပဲ”
သူမလည်း အဲဒီလိုပဲ ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် သူမ လှည့်ပြီး တခြားနေရာသို့ ထွက်သွားခဲ့သည်။
သူမက ကျန်းဟန်ကို ဂရုမစိုက်တော့ပေ။
စီနီယာအစ်မ၏ အတွေးများကို လွှမ်းမိုးရန် လှည့်ကွက်ငယ်လေးတစ်ခု အသုံးပြုခြင်းက သူ့အတွက် အလွန်ရိုးရှင်းပါသည်။
ကျန်းဟန် သွားချင်သည့်နေရာကို သွားရန် တားဆီးဖို့ အခြားသူများအတွက် မည်မျှခက်ခဲမည်ကို စိတ်ကူးကြည့်ရန် လွယ်ကူသည်။ သူတို့က သူ့ကို ခဲယဉ်းစွာ တားဆီးနိုင်ကြသည်။
အသိပညာသည် အဖိုးတန်ပြီး ကျင့်ကြံခြင်းကမ္ဘာတွင်လည်း အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
ကျန်းဟန်သည် ကြီးမားသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလေယာဉ်ထဲသို့ ဝင်ရန် မုန့်မုန့်နောက်သို့ တည်ငြိမ်စွာ လိုက်သွားခဲ့သည်။ လူသိန်းပေါင်းများစွာ ပါဝင်သော ယာဉ်အုပ်စုက လေစုန်းမကန္တာရဆီသို့ အစွမ်းကုန် အရှိန်ဖြင့် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် လေစုန်းမကန္တာရ၏ အချက်အလက်များကို လေ့ကျင့်မှုတွင် ပါဝင်မည့် တပည့်များစွာထံသို့ ပေးပို့ခဲ့သည်။
-အခန်း(၁၉၃၀)ပြီး
-စာစဉ်(၁၇၁)ပြီး။