လီလင်းဖူ ထွက်သွားပြီးနောက် လင်းပိုင်ဖန်သည် ဆရာစာရင်းကို ကောက်ယူကြည့်လိုက်သည်။
ထိုစာရင်းတွင် စာပေပညာရပ်ပိုင်း၊ သင်ကြားမှုအောင်မြင်မှုတို့နှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားပိုင်းတို့တွင် မဟာရှနိုင်ငံ၏ အတော်ဆုံးဟု ဆိုနိုင်သည့် ဆရာ ၅၀ ဦး၏ အချက်အလက်များကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် "လူ့မျက်နှာသာ မြင်ရသော်လည်း စိတ်ကိုမူ မသိနိုင်" ဟူသော စကားအတိုင်းပင်။
အကယ်၍ ပေါ့ဆမှုကြောင့် သိုးရေခြုံထားသော ဝံပုလွေတစ်ကောင်ကို မှားယွင်းရွေးချယ်မိပါက ရယ်စရာ ဖြစ်ချေတော့မည်။ ထို့ထက် ပိုဆိုးသည်မှာ အကယ်၍ တစ်စုံတစ်ယောက်၏ အကြံအစည်များ နောက်ကွယ်မှာ ပါနေပြီး ရွေးချယ်လိုက်သူအားလုံးက ကျောင်းအုပ်ကြီးတွေချည်း ဖြစ်နေပါက အတော်လေး ရယ်ဖွယ်ကောင်းနေပေလိမ့်မည်။
ထို့ကြောင့် သူသည် မိမိစိတ်တိုင်းကျ ဖြစ်မည့် "စံပြဆရာ" များကို ရွေးချယ်နိုင်ရန် တိတ်တဆိတ် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်လိုက်သည်။ စစ်ဆေးရမည့် အချက်အလက်များစွာထဲတွင် လင်းပိုင်ဖန်သည် ကိုယ်ကျင့်တရားပိုင်းကို အလေးအနက်ဆုံး ထားသည်။
ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်းမွန်သော ဆရာတစ်ဦးသည် ကျောင်းသားများအပေါ် ကြီးမားသော သြဇာသက်ရောက်မှုရှိပြီး ၎င်းတို့အား အကျင့်စာရိတ္တကောင်းမွန်ကာ မှန်ကန်သော တန်ဖိုးထားမှုများ ရှိလာစေရန် ကူညီပေးနိုင်သဖြင့် တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုးအတွက် အလွန်အကျိုးရှိစေမည် ဖြစ်သည်။
လင်းပိုင်ဖန်သည် ပထမဆုံးအမည်ကို လှန်ကြည့်လိုက်သည်။ “ကျောက်ကယ်... စာသင်သားအဆင့်၊ အသက် ၄၉ နှစ်၊ မြို့တော်ရှိ ချောင်ဝေကျောင်းမှ ဆရာ”
သူသည် သူ၏ အသိစိတ်ကို အင်ပါယာမြေပုံ နှင့် ချိတ်ဆက်လိုက်ပြီး ကျောက်ကယ်၏ အခြေအနေကို လေ့လာလိုက်သည်။ ထို့နောက် လင်းပိုင်ဖန် မြင်လိုက်ရသည်မှာ ဆံပင်ဖြူတစ်ဝက် မည်းတစ်ဝက်၊ အသားအရေ ညှိုးနွမ်းပြီး ခန္ဓာကိုယ်ပိန်ပါးသည့် သက်ကြီးပိုင်း အမျိုးသားတစ်ဦးမှာ လတ်တလော ထွက်ပေါ်လာသည့် ရွှေရောင်စာရင်း (အောင်စာရင်း) ရှေ့တွင် ရပ်ကာ “အင်း... ဒီတစ်ခါလည်း ငါ မအောင်ပြန်ဘူးပေါ့လေ” ဟု သက်ပြင်းချနေသည်ကိုပင် ဖြစ်သည်။
သူသည် အလွန်အမင်း စိတ်ပျက်မသွားပေ။ အကြောင်းမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ စာကြိုးစားလာခဲ့သော်လည်း စာသင်သားအဆင့်မှာပင် ရှိနေသေးသဖြင့် သူသည် မိမိ၏ အရည်အချင်းကို ကောင်းစွာ နားလည်ထားပြီးသား ဖြစ်သည်။ တော်ဝင်စာမေးပွဲကို ဖြေဆိုခွင့်ရခြင်းကပင် သူ့အတွက် ကံကောင်းလှပြီ ဖြစ်သည်။ တခြားနိုင်ငံများတွင်ဆိုလျှင် သူသည် တော်ဝင်စာမေးပွဲ ဖြေဆိုခွင့်ပင် ရမည်မဟုတ်ပေ။
ယခုတစ်ခါလည်း ထူးခြားမှုမရှိဘဲ သူသည် လူအုပ်ကြားထဲ တဖြည်းဖြည်း တိုးဝင်ပျောက်ကွယ်သွားကာ ချောင်ဝေကျောင်းဆီသို့ လေးပင်စွာ လျှောက်လှမ်းပြန်လာခဲ့သည်။ လမ်းတွင် ကျောင်းသား အများအပြားနှင့် တွေ့ဆုံရာ ကျောက်ကယ်ကို မြင်သည်နှင့် ကျောင်းသားများမှာ သူ့အနီးသို့ စိတ်လှုပ်ရှားစွာ ဝိုင်းအုံလာကြပြီး စကားတွေ တတွတ်တွတ် ပြောကြတော့သည်။
“ဆရာကျောက်... စာမေးပွဲ အောင်လားဟင်”
“မေးနေစရာ လိုသေးလို့လား... ဆရာ့ရဲ့ ပညာအရည်အချင်းနဲ့ မအောင်ဘဲ နေပါ့မလား”
“ဟုတ်တယ်... ဆရာကျောက်ရဲ့ ပညာက တကယ်ကို လေးစားစရာကို”
ကျောက်ကယ်က ခါးသက်သက် အပြုံးဖြင့် “ကလေးတို... ဒါက ထင်သလောက် မလွယ်ဘူး။ လောကမှာ ကိုယ့်ထက်တော်တဲ့သူတွေ အမြဲရှိနေတာပဲ၊ တောင်ထက်မြင့်တဲ့ တောင်ဆိုတာ ရှိစမြဲပေါ့။ တခြားသူတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် ဆရာက လိုပါသေးတယ်။ ဒါနဲ့... ဆရာသာ စာမေးပွဲအောင်သွားရင် မင်းတို့ကို ဆက်သင်ပေးနိုင်မှာ မဟုတ်တော့ဘူး။ အဲဒီတော့ ဆရာ့ကို အောင်စေချင်သလား၊ မအောင်စေချင်ဘူးလား”
ကျောင်းသားလေးများမှာ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ကြည့်လိုက်ကြပြီး ဘာပြောရမှန်း မသိဖြစ်သွားကြသည်။ ကျောက်ကယ်က စကားလမ်းကြောင်းလွှဲကာ “ဒါနဲ့... မင်းတို့ အိမ်စာတွေ ပြီးကြပြီလား။ ဆရာ စာမေးပွဲဖြေနေလို့ အိမ်စာတွေကို မစစ်တော့ဘူးလို့ မထင်ကြနဲ့ဦးနော်”
“ဟာ... စစ်ဦးမှာလား”
“ကျွန်တော် အခုပဲ ပြန်လုပ်လိုက်ပါ့မယ်”
“ဆရာကျောက်... ကျွန်တော့်ကို မရိုက်ပါနဲ့နော်၊ ပြီးတော့ ကျွန်တော့်မိဘတွေကိုလည်း ဘာမှ မပြောပါနဲ့”
ကျောင်းသားလေးများမှာ ချက်ချင်းပင် လူစုခွဲကာ ထွက်ပြေးသွားကြတော့သည်။
“ဒီမျောက်လောင်းလေးတွေနဲ့တော့ ခက်တာပဲ” ကျောက်ကယ်က ခေါင်းကို ခါယမ်းလိုက်သော်လည်း သူ၏ မျက်နှာပေါ်တွင် စစ်မှန်သော အပြုံးတစ်ခု ပေါ်လွင်လာသည်။
ကလေးများနှင့် အတူရှိနေချိန်မှသာ သူသည် စိတ်အေးချမ်းပြီး ပျော်ရွှင်မှုကို ခံစားရသည်။ သူသည် ရိုးသားလွန်းပြီး အပြောအဆို မသွက်လက်သလို ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးလည်း မကောင်းလှပေ။ အထူးသဖြင့် ဖားယားခြင်းနှင့် မြှောက်ပင့်ခြင်းများကို ပို၍ပင် မုန်းတီးတတ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သောသူမျိုးသည် အရာရှိလောကတွင်သာမက စီးပွားရေးလောကထဲတွင်ပင် အခြေကျရန် ခဲယဉ်းလှသည်။
သူသည် မိမိ၏ အားနည်းချက်ကို ကောင်းစွာသိသဖြင့် အစိုးရအရာရှိလုပ်ရန် မသင့်တော်ကြောင်း နားလည်ထားသည်။ သို့သော် ပညာတတ်တစ်ဦးအနေဖြင့် တော်ဝင်စာမေးပွဲ မဖြေလျှင် တခြားဘာလုပ်နိုင်ဦးမည်နည်း။ သူသည် ခေတ်ရေစီးကြောင်းထဲတွင် မျောပါရင်း မိမိကိုယ်ကိုယ် လမ်းပျောက်နေသကဲ့သို့ ခံစားနေရသည်။
ကျောင်း၏ စာကြည့်ခန်းသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ ခေတ္တမျှ အနားယူပြီး ကျောင်းသားများ၏ အိမ်စာများကို စစ်ဆေးရန် ကောက်ယူလိုက်သည်။ ကျောင်းသားများ၏ လက်ရေးမှာ ဖတ်ရခက်သော်လည်း သူသည် အလွန် စိတ်ရှည်လက်ရှည်ဖြင့် တစ်လုံးချင်းစီကို ပြင်ဆင်ပေးနေသည်။ အလုပ်က ပင်ပန်းသော်လည်း သူ အလွန်ပျော်မွေ့သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဤအလုပ်သည် အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်စရာမလိုဘဲ ကျောင်းသားများကို ကောင်းမွန်စွာ သင်ကြားပေးရန်သာ လိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကျောင်းသားများကို တစ်ခုခု ကောင်းကောင်းသင်ပေးနိုင်တိုင်း သူသည် ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုတစ်ခုကို ရသကဲ့သို့ ခံစားရသည်။
ထိုအချိန်တွင် သူသည် ကလောင်ကို ခေတ္တရပ်ကာ ရယ်မောလိုက်ပြီး “ငါ စာမေးပွဲ ဘယ်တော့မှ မအောင်ရင်တောင်မှ ဒီမှာ ဆရာလုပ်ရတာလည်း မဆိုးပါဘူး။ အကယ်၍ ငါကနေပြီး ထူးချွန်တဲ့ ပညာရှင်အချို့ကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်မယ်ဆိုရင် ဒါဟာ ငါ့ဘိုးဘွားတွေအတွက် ဂုဏ်ယူစရာပဲ၊ ဟားဟား...”
စာစစ်ပြီးနောက် ညစာ အနည်းငယ်စားကာ သင်ခန်းစာများကို ချက်ချင်း ပြင်ဆင်တော့သည်။ ကလေးများ ပိုမိုနားလည်လွယ်မည့် သင်ကြားနည်းများကို သူ စဉ်းစားနေသည်။ ညဉ့်နက်မှသာ သူ၏ အခန်းသို့ဝင်ကာ အနားယူတော့သည်။
တိတ်တဆိတ် စောင့်ကြည့်နေသော လင်းပိုင်ဖန်မှာ အလွန်ကျေနပ်သွားပြီး “ဒါမှ ဆရာကောင်းတစ်ယောက်လို့ ခေါ်ရမယ်” ဟု ဆိုကာ ကျောက်ကယ်၏ နာမည်ဘေးတွင် အမှတ်အသားတစ်ခု ပြုလုပ်လိုက်သည်။
ထို့နောက် သူသည် စံပြဆရာဖြစ်ရန် လျှောက်ထားသူ အခြားသူများကိုလည်း ဆက်လက်လေ့လာခဲ့သည်။ ခြုံငုံကြည့်ရလျှင် ဆရာအများစုမှာ ကောင်းမွန်ကြသော်လည်း ပြည့်စုံသူမှာ များစွာမရှိပေ။ လင်းပိုင်ဖန်သည် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ဆရာများအတွက် စံပြဖြစ်စေရန် ပထမဆုံးအသုတ် စံပြဆရာများကို တင်းကျပ်သော စည်းကမ်းချက်များဖြင့် ရွေးချယ်ရာတွင် ၁၀ ဦးသာ အရည်အချင်း ပြည့်မီခဲ့သည်။
ထို့နောက် သူသည် လီလင်းဖူကို ခေါ်လိုက်ပြီး “ဒါတွေက ပထမဆုံးအသုတ် စံပြဆရာတွေရဲ့ စာရင်းပဲ။ သူတို့ကို တော်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်မြင်တဲ့ ပညာရှင်တွေလိုပဲ အဆင့်အတန်းတူ သတ်မှတ်ပြီး ဆောင်ရွက်ပေးလိုက်”
“မှန်လှပါ အရှင်မင်းကြီး”
နောက်တစ်နေ့ နံနက်ပိုင်း စာသင်ချိန်တွင် လူတစ်စုသည် မောင်းနှင့် ဗုံများ တီးခတ်လျက် ကျောက်ကယ်၏ စာသင်ခန်းထဲသို့ အလုအယက် ဝင်ရောက်လာကြသည်။
“ဆရာကျောက်... ဂုဏ်ယူပါတယ်ဗျာ”
“ဆရာကျောက်... ဆရာ အောင်မြင်ပြီဗျို့”
ကျောက်ကယ်မှာ အလွန်ပင် မိန်းမောတွေဝေသွားပြီး “ဘာတွေဖြစ်ကုန်တာလဲ... ဒါ ဘာတွေလဲ”
“ဆရာကျောက်... ဆရာ့ရဲ့ အောင်မြင်မှုအတွက် ကျွန်တော်တို့ ဂုဏ်ပြုဖို့ လာကြတာပါ”
“အောင်မြင်မှု ဟုတ်လား”
ကျောက်ကယ်က လက်ကို အကြိမ်ကြိမ် ခါယမ်းရင်း ခါးသက်သက် ပြုံးလိုက်ကာ “အားလုံးပဲ... နောက်မနေကြပါနဲ့။ ကျွန်တော် အောင်စာရင်း သွားကြည့်ပြီးပါပြီ၊ ကျွန်တော့်နာမည် မပါပါဘူး”
“ဟာ... ကျွန်တော်တို့ ပြောနေတာက တော်ဝင်စာမေးပွဲ မဟုတ်ဘူး၊ စံပြဆရာ အကြောင်းကို ပြောနေတာ”
“စံပြဆရာ ဟုတ်လား” ကျောက်ကယ်မှာ နားမလည်နိုင်သေးပေ။
“ဆရာကျောက်... ခုနတင် နန်းတော်ကနေ ပထမဆုံးအသုတ် စံပြဆရာ ရွေးချယ်မှု ရလဒ်တွေကို ထုတ်ပြန်လိုက်ပြီ။ တစ်နိုင်ငံလုံးမှာရှိတဲ့ ဆရာတွေထဲကမှ အတော်ဆုံး အယောက် ၁၀ ယောက်ပဲ ရွေးတာ၊ အဲဒီထဲမှာ ဆရာ့နာမည် ပါလာပြီ။ ဆရာက အခုဆိုရင် စံပြဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်သွားပြီ”
“ငါ... ငါက စံပြဆရာ ဖြစ်သွားပြီလား” ကျောက်ကယ်မှာ ကြောင်တောင်တောင် ဖြစ်သွားပြီး မယုံနိုင်အောင် ဖြစ်နေသည်။
သူ အိပ်မက်မက်ခဲ့ဖူးသော်လည်း တကယ်ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု ဘယ်တုန်းကမှ မမျှော်လင့်ခဲ့ပေ။ ၎င်းသည် တော်ဝင်စာမေးပွဲတွင် ပထမရသကဲ့သို့ပင် ခံစားလိုက်ရသည်။
“ဆရာကျောက်... စံပြဆရာဖြစ်ရင် ဘာခံစားခွင့်တွေ ရလဲဆိုတာ သိလား” တစ်ယောက်က မေးလိုက်သည်။
ကျောက်ကယ်က ခေါင်းလှည့်ကာ “ဘာခံစားခွင့်တွေလဲ” ဟု ငေးကြောင်ကာ ပြန်မေးသည်။
“စံပြဆရာဖြစ်တာဟာ နန်းတွင်းမှာ အဆင့် ၇ အရာရှိ တစ်ယောက်နဲ့ အဆင့်အတန်းတူသွားပြီ။ အခုကစပြီး ဆရာက ခရိုင်ဝန်တစ်ယောက်လိုပဲ တစ်နှစ်ကို ငွေတေး ၅၀ ကနေ ၆၀ ဝန်းကျင်အထိ လစာ ရတော့မှာ”
“ဆရာ့ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကလည်း အလွန်မြင့်မားသွားပြီ။ အရာရှိတွေနဲ့ တွေ့ရင်တောင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် နှိမ့်ချစရာ မလိုတော့ဘူး။ ဘယ်လောက် အဆင့်မြင့်တဲ့ အရာရှိဖြစ်ဖြစ် ဒူးထောက်စရာ မလိုတော့ဘူး။ အာဏာကလွဲရင် ကျန်တဲ့ အခွင့်အရေးအားလုံး ရပြီ။ ဒါ့အပြင် ဆရာက ပထမဆုံးအသုတ် စံပြဆရာဖြစ်တဲ့အတွက် ပိုပြီးတော့တောင် လေးစားခံရဦးမှာ”
ထိုသူက အားကျစွာဖြင့် “ဆရာကျောက်... အဲ မဟုတ်ဘူး၊ စံပြဆရာကြီး ကျောက်... ဆရာတော့ အောင်မြင်ပြီဗျာ။ ဂုဏ်ယူပါတယ်”
“ဂုဏ်ယူပါတယ်... ဂုဏ်ယူပါတယ်...” တခြားဆရာများကလည်း လာရောက် ဂုဏ်ပြုကြသည်။
ကျောက်ကယ်မှာ စိတ်လှုပ်ရှားမှုတို့ကြောင့် မျက်ရည်ဝဲကာ “ကျေးဇူးတင်ပါတယ်... ကျေးဇူးတင်ပါတယ်...” ဟု ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောနေမိသည်။
သူ တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပင်ပင်ပန်းပန်း ကြိုးစားခဲ့သမျှသည် ယခုအချိန်တွင် အရာထင်သွားပြီဟု သူ ခံစားလိုက်ရသည်။ ကျောက်ကယ်သည် နန်းတော်ရှိရာဘက်သို့ ဦးတည်ကာ ဒူးထောက်လိုက်ပြီး အော်ဟစ်လိုက်သည်။
“အရှင်မင်းကြီးရဲ့ ကျေးဇူးတော်က အတိုင်းအဆမရှိ ကြီးမားလှပါတယ်။ အရှင်မင်းကြီး... အခုလို ချီးမြှင့်တဲ့အတွက် ကျေးဇူးအထူးတင်ရှိပါတယ်…”
***